Hoe Brunetti balanceert op houten vlonders
'We zouden eens een Duitse burgemeester moeten kiezen.
Dan zou het allemaal wel werken.'
Vroeger konden de activiteiten van de Italiaanse maffia afgedaan worden als roba dal sud, ellende die bij het zuiden hoorde. Maar intussen heeft la piovra, de misdaadoctopus zijn tentakels uitgestrekt tot in het geïndustrialiseerde, rijkste deel van het land: Lombardije en de Veneto. Dat is ook het toneel van de boeken van Donna Leon.
In Acqua Alta krijgt commissaris Guido Brunetti te maken met een zware jongen uit Palermo. Hij kan het zich permitteren om een historisch palazzo binnen en buiten te restaureren. Maar zijn grote passie betreft antieke kunst uit heel de wereld. La Capra is een connaisseur en een estheet... maar vooral iemand die wil bezitten. Het is opmerkelijk dat Donna Leon deze maffioso een hoog-gecultiveerde achtergrond geeft. Hiermee doorkruist ze het gangbare imago van de brute, boerse geweldenaar. Ook een zijden das en een dure ring kunnen zo'n patser geen beschaving bezorgen. Maar uit haar werk blijkt dat ze de Italiaanse samenleving erg goed kent...
 |
| Brett werkt in Xian, de stad die bekend staat om haar terracottaleger. |
Naast de geldingsdrang van de georganiseerde misdaad speelt ook een ander motief mee: sexuele jaloezie. Archeologe Brett is lesbisch, een geaardheid die in het conservatieve, katholieke Italë niet warm omarmd wordt. Brunetti's meerdere, Patta, heeft het minachtend over 'die lesbienne', een tekst die hij kruiperig wijzigt wanneer de burgemeester belang blijkt te hechten aan het onderzoek. Vanaf dan spoort hij zijn ondergeschikte aan om de Amerikaanse 'met zijden handschoentjes aan te pakken'. Dit soort socio-culturele geplogenheden krijgt altijd een opvallende plaats bij Donna Leon. Ze bepalen steeds de sfeer, de onderlinge relaties en zelfs het gezicht van het onderzoek. Dat maakt haar boeken op en top Italiaans.
In Acqua Alta wijst de auteur met een kritische vinger naar politieke omkoping (b.v. om een baan te krijgen), corrupte kleine ambtenaren, ziekenhuizen waar de verpleegkundigen enkel voor je zorgen als je hen 'een envelopje' in de handen drukt en ambulancediensten die er een wachtlijst op nahouden. Wil je iets regelen of oplossen dan maak je gebruik van familie, vrienden en hun entourage. Dat geldt ook voor het functioneren van de speurder.
'Brunetti begreep hoe het hele delicate web van persoonlijke diensten was verweven in het sociale systeem', zo lees je.
En als het moet, dan doet hij even aan name-dropping: hij heeft tenslotte een graaf als schoonvader! Het respecteren van gezag heeft in dit land een andere invulling dan wij gewoon zijn...
 |
| Het aqua alta brengt Venetië altijd schade toe. |
Hoewel Donna Leon zich van uitstekende dialogen bedient om personages te duiden (b.v. de logica, flair en omfloerstheid van La Capra) en het plot vorm te geven, moet je toch vaststellen dat ze in dit boek iets minder op dreef is. Acqua alta mist wat drive en compactheid. Eerlijkheidshalve moet je hieraan toevoegen dat dit een werk is uit haar beginjaren en dat ze sindsdien gegroeid is. In het recent verschenen Het onbekende kind, waarvan je hier de recensie kunt lezen, haalt ze een hoog niveau.
Hoe dan ook, Brunetti's geest staat altijd op scherp.
Voor de Italiëreizigers onder ons heeft hij een waarschuwende raad:
'Niemand geloofde zomaar wat Napolitanen zeiden, niet zonder vraagtekens'!
Quotering: ***
Uitgegeven bij Cargo - 2014 (eerste editie 1996)
De boeken van Donna Leon
Geen opmerkingen:
Een reactie posten