Koen Peeters - Duizend heuvels

Over dikke Tutsi's en lange Hutu's

'Als een zoon niet praat met de vader

weet hij niet wat de grootvader gezegd heeft.'

Welk soort boek schrijft een fictieauteur met een antropologische achtergrond ? Als het een Belg is, is de kans groot dat hij naar equatoriaal Afrika trekt, daar waar onze koloniale aanwezigheid voor veel culturele wrijving zorgde en het politiek-maatschappelijke gedrag van de Afrikanen richting gaf. Of is dat een overdreven stelling, ingegeven door een collectief schuldgevoel ? Karinga, sinds mensenheugenis de naam van de Rwandese koninklijke trommel, betekent toch 'rood als bloed' ?!

Hoofdpersoon Louis zoekt het uit in 'Duizend heuvels'. Als jongen droomt hij van Afrika en wordt langzamerhand zwarter, van binnen, en misschien ook van buiten. Fictie kent geen grenzen. De jongvolwassen Louis zwerft door Brussel, op zoek naar kennis over Rwanda. Hij praat met bannelingen die de genocide ontvlucht zijn en taxichauffeur zijn geworden. Zo is er Samuel die op z'n twaalfde naar België kwam : hij luistert naar de verhalen van witte paters om zichzelf een verleden te kunnen geven.
Louis zoekt wetenschappers op en duikt onder in archieven maar de antwoorden die hij krijgt spreken elkaar tegen. Zijn er echte of enkel vermeende verschillen tussen Tutsi's en Hutu's ? Kunnen we het verleden reconstrueren ? Hoe geraakt een land in de tang van een burgeroorlog die in honderd dagen afglijdt naar een genocide ?

© CIAT International Center for Tropical Agriculture

In het derde deel verandert het vertelperspectief en maken we kennis met een figuur waardoor Louis gefascineerd is : Alexis Kagame. Hij is de eerste moderne historicus van het land. Voor hem werd de geschiedenis mondeling doorgegeven en gingen er verhalen verloren als er weer eens een bard stierf. Kagame maakt van het noteren van deze vertellingen zijn levenswerk maar botst op wantrouwen en tegenwerking van de koloniale heerser die in hem een nationalistische dreiging ziet.

Wachtend op de dood in een ziekenhuis in Nairobi overdenkt hij zijn leven en voelt zich onmachtig. Of om het met één van de talrijke spreuken uit de Rwandese taalcultuur te zeggen : 'Het zuchten van de haas belet niet dat het woud brandt.' Is de haas te klein of is hij niet dapper genoeg ? Dat kun je je afvragen.

'Verhalen kunnen niets herstellen', moet de priester-historicus toegeven als hij de doden van zijn tijd voor de geest haalt.

In dit hoofdstuk komt de roman echt tot leven, kun je als lezer verdwijnen in het verhaal en in de ziel van Kagame. De aanloop naar dit deel leek mij een delicate evenwichtsoefening tussen fictie en non fictie die je als remmend kunt ervaren.

Koen Peeters

Antropologen worden ook geboeid door taal en wat dat betreft ligt in Rwanda de rode loper klaar. 'Duizend heuvels' is een eerbetoon aan de rijkdom van een dichterlijke taal met beeldende gezegden, raadsels en fabels ... zij het zonder moraal. Komt het door die verbale overvloed dat er geen nood is aan figuratieve kunst om de werkelijkheid te bespiegelen ? Je vindt er, bijvoorbeeld, geen maskers.

Maar hoe rijker de taal, hoe meer manieren om te verhullen wat je denkt. En is dat dan beleefdheid of hypocrisie ? Wijsheid of lafheid ?

Als Louis en Samuel in het vliegtuig naar Afrika zitten, vertelt de taxichauffeur over zijn ontmoetingen met de witte paters die, als ontwortelde bomen, hun oude dag in Vlaanderen slijten. Hoewel ook zij niet altijd het achterste van hun tong laten zien, wordt de toon van 'Duizend heuvels' steeds wranger. Zinnen als : 'Het steunen van de machthebbers bevordert de evangelisatie' of 'Wij lagen niet zo wakker van minderheden' liegen niet. In het beste geval zoekt zo'n geestelijke een simplistische verklaring voor de complete ontwrichting van een samenleving. En verhullen betekent ook vergoelijken. Samuel zwijgt veel tijdens de ontboezemingen van de paters maar je voelt het bloed in hem koken. Het leest alsof hij zonder stem een verdict velt.
Praten met of zonder stem, schrijven tussen de regels door, ingehouden of explosieve taal, poëtische of messcherpe replieken ... laat dat maar over aan de zeggingskracht van Koen Peeters !

© Derek Keats

De grote, allesomvattende waarheid kan Louis niet achterhalen. Er lijkt wel één constante te zijn in de geschiedenis : het gevecht om de macht. En daarbij vallen slachtoffers.
'De plaats die genezen is, noemen wij het litteken', zo klinkt een ander Rwandees gezegde.
Uiteindelijk komt er rust, loutering, ook voor de lezer. Hoewel de Rwandezen Louis scherp herinneren aan het Belgische parternalisme uit het verleden, is de kennismaking met het hedendaagse Rwanda hoopvol. En Samuel ... die gaat gewoon naar het internetcafé en naar de berggorilla's. Ook dat kun je hoop noemen. Of is het een vlucht ?

'Duizend heuvels' is een historie om sereen te laten bezinken. De vragen zijn minstens zo belangrijk als de antwoorden.

Om nog een laatste keer een Rwandese wijsheid te laten spreken : 'De gehaaste man liet liggen wat hij kwam halen.'

Alleen al de inkijk in de gestileerde Rwandese taal, die leest als zalf op de wonden, maakt van deze kroniek een unieke belevenis ! En vergeet niet de Rwandese begroetingen te onthouden ... die zijn veel meer dan gemeenplaatsen !

Quotering : ****½

Uitgegeven bij de Bezige Bij - 2012

De boeken van Koen Peeters

Floris van Straaten - Londen

Het DNA van een wereldrijk

In Nederland en België wordt het multiculturele debat steeds met een frons in het voorhoofd gevoerd. Zonder de kritische ideeën en de waakzame blik buiten te sluiten, gaan veel Britten - en Londenaars in het bijzonder - heel anders om met nieuwe culturen in hun omgeving. Dat maakt van 'Londen, multicultureel Mekka bij de Theems', een verfrissend en hoopgevend boek.

Hoewel beleidsmensen en publieke opinie op bedreigende elementen van de veelkleurige samenleving (zoals aanslagen en haatpredikers) veroordelend reageren, overheerst er in Londen een 'live and let live-geest'. Die openheid zou te maken kunnen hebben met het wereldrijk dat de Britse natie ooit was en met Londen als eeuwenoude internationale handelsstad. Toch moet je hierbij een kanttekening maken : het duurde tot de jaren '80 vooraleer de openlijke discriminatie van bijvoorbeeld de Metropolitan police en de working class verdween. Een oudere Jamaicaan herinnert zich bordjes met : ‘No blacks, no Irish, no dogs’… een opmerkelijk rijtje !

Wellicht heeft elke maatschappij tijd nodig om ingrijpende veranderingen een plaats te geven. Het huidige klimaat dat anders zijn accepteert, straalt in elk geval af op de nieuwkomers. Zij ervaren de ruimte die ze krijgen als prettig en respectvol... en gaan zich net daardoor meer Brits voelen. 

Bij migranten die 'het fort' Europa in willen, denken we bijna uitsluitend aan economische vluchtelingen en hier en daar een politieke opposant die zijn hachje wil redden. Maar een kosmopolitische stad als Londen heeft ook een intellectuele en artistieke aantrekkingskracht. Alleen al in het schrijversmilieu kom je ronkende namen tegen : V.S. Naipaul, Hanif Kureishi, Salman Rushdie, Ben Okri (Booker Prize '91), Monica Ali (bekend van Brick Lane)... Zij voedden zich aan de metropool en gaven op hun beurt creatieve impulsen aan het literaire en maatschappelijke denken.

Daarnaast spenderen oliesjeiks en nieuwbakken rijken uit China en Rusland sloten geld in de Britse hoofdstad en zorgen buitenlanders ervoor dat de City, het financiële hart, Wall Street naar de kroon steekt. 'Wij houden van immigratie in de City', zo klinkt het, en 'Britten zijn niet zo goed in wiskunde.'

Het idee van migranten als bouwstof voor de maatschappij leeft in Groot-Brittannië, net zoals in de VS trouwens, sterker dan bij ons.

Zitten er dan geen scheurtjes in deze lappendeken ? Natuurlijk wel. Het idee is dat ze niet overheersen. Een Poolse vrouw krijgt wel eens 'Polish cow' toegesnauwd en een orthodoxe jood met pijpenkrullen heeft het in de buurt van moslims af en toe benauwd. Op hun beurt vinden de nieuwe Londenaars de 'inheemsen' eerder koel en afstandelijk: achter de vriendelijkheid zou geen echte gastvrijheid zitten. 

En de laatste jaren gaan er stemmen op die beweren dat het aantal nieuwe migranten moet worden ingedijkt. Openbare voorzieningen zoals transport, huisvesting, ziekenzorg... zouden gebukt gaan onder de toestroom. Opvallend is dat die verzuchting ook gehoord wordt in de migrantengemeenschap zelf, vooral als het gaat om schaarser wordende banen. 

Hindoe-tempel Neasden - J. van de Pas

Toch houden Londenaars van excentriciteit. De onlangs herkozen burgemeester, Boris Johnson, noemt zichzelf een 'eenpersoonssmeltkroes'. Hij heeft een half-Indiase vrouw en koketteert graag met zijn Turkse voorouders en Duitse en Franse familie. 

Eind juli zal Londen nog meer kleuren en talen verwelkomen. 
In een stad met een olympische geest zullen de Spelen zich kind aan huis voelen !
En wie weet wint Mo Farah, de Brits-Somalische langeafstandsloper, wel een gouden medaille...

Quotering : ****

Uitgegeven bij Nieuw A'dam - 2012

Het boek en de auteur

Lees hier het interview dat Floris van Straaten aan De scriptor gaf

Esther Verhoef - Tegenlicht

Als liefde geen optie is

Waarom worden de meest bijzondere kinderen gepest ? Heb je een olifantenhuid en een grote bek, dan word je met rust gelaten. Ben je fijngevoelig, reflecterend en creatief, dan ben je een prooi. Het overkwam Esther Verhoef die we kennen als een bijzonder invoelende vrouw. Gelukkig kun je als schrijver nare ervaringen omzetten in beeldend proza en aansprekende personages. Waar het autobiografische ophoudt en het leven van hoofdpersoon Vera begint, is niet belangrijk. Het gaat om alle mensen die een beetje of heel veel op Vera lijken. 

Veertje Zagt krijgt het hard te verduren op school: ettertjes klitten samen en laten fysieke en mentale pesterijen op haar los. Leraars kijken een andere kant uit. Tot ze begrijpt dat zich vergaand confirmeren en dus zichzelf verliezen haar een plaats in de groep oplevert.

Thuis is er geen aandacht of begrip voor haar emotionele leven. Vader, die beroepsmilitair is, leeft in een wereld van regels en verbod. De depressieve moeder wordt opgeborgen: in huize Zagt primeert de vorm. 

'Het enige wat in ons huis warmte geeft, is de gaskachel in de woonkamer,' stelt Vera vast. 'Thuis bestaat uit vier muren en een dak en daarbinnen staan praktische spullen.' 

Er wordt in dit boek nog meer weggestopt en ontkend: in de tweede verhaallijn is er de foute relatie van Vera en Lucien maar ook op de ziekte van schoonvader Hans rust een taboe.

Het is moeilijk om het leven recht in de ogen te kijken ! En al helemaal voor de volwassen Vera die om de verkeerde redenen voor mannen kiest en zo niet alleen zichzelf maar ook haar partners een rad voor de ogen draait. Zal ze ooit leren om anderen te vertrouwen en haar hart open te stellen ? En zonder te hyperventileren in een trein kunnen zitten... ?

De personages van deze geroutineerde, taalvaardige schrijfster zijn overtuigend behalve Aron, die een mister perfect is, een euvel dat weegt omdat zijn rol doorslaggevend is in het psychologische proces van de hoofdpersoon. Een beetje jammer...

Tegenlicht maakt je tot een opstandige lezer en dat is goed. 

Dit is ook een verhaal over stigmatiseren van zij die anders zijn. Op de Kunstacademie, daar leer je toch geen vak ! Dierenfotografe zijn, dat is voor softies ! Mensen met een psychische stoornis hebben een slag van de molen ! En honden die bijten zijn vals... Als het om respect gaat, maakt Esther Verhoef geen onderscheid tussen mens en dier.

Een vader die roept dat een paard meer verstand heeft dan zijn dochter, hoeft niet getolereerd te worden. Leraars die pestkoppen de hand boven het hoofd houden, evenmin. De schade die onbeschermde en onbegrepen kinderen oplopen, bepaalt hun verdere leven: een laag zelfbeeld en onevenwichtige relaties zijn hun deel. En met één beschadigde generatie is de kous niet af want ook slachtoffers zijn foute rolmodellen. 

'Niet verliefd worden, Veertje,' zo klinkt de raad van haar moeder, 'liefde maakt je zwak. Mensen die dichtbij komen... daar moet je voor oppassen !'

Quotering : ****

Uitgegeven bij Anthos - 2012

De boeken van Esther Verhoef

Petra Stienen - Dromen van een Arabische lente

Een eigenzinnige bruggenbouwster

Als dochter van een huisschilder en zelfbedruipende studente, was 
het lang niet vanzelfsprekend dat Petra Stienen diplomate werd. Dat ze als Arabiste in Caïro op post ging, lag dan wel weer voor de hand.

Daar krijgt ze de opdracht om zich met ontwikkelingssamenwerking bezig te houden, een missie die ze toespitst op mensenrechten met daarin een bijzondere plaats voor de vrouw. Zo vaak ze kan, gaat ze de stad en het land in, legt haar oor te luisteren bij iedereen die haar wegwijs wil maken in de veelzijdige Egyptische samenleving.

Caïro - © Pl74ew

Zich bewust van de ‘voorgekauwde ideeënvalkuil’, stelt ze zichzelf en de wereld die haar omringt onophoudelijk in vraag. Op zoek naar waarheid stapt ze over grenzen heen, bijvoorbeeld door kritisch in gesprek te gaan met Al-Wasat, een religieuze partij die zich opwerpt als partij van het midden. Met hetzelfde doel voor ogen buigt ze langzaam maar zeker een, in eerste instantie, afwijzende houding van een potentiële gesprekspartner om tot een waardevol contact. Diplomaten moeten netwerken. Onvermoeibaar investeert ze werktijd én vrije tijd in haar baan en tegelijkertijd in haarzelf. Zij is een mens uit één stuk. Betrokken maar niet veroordelend.

Het tweede luik van haar loopbaan speelt zich af in Damascus. 

En dat is wennen. Voor de extraverte, grapjassende Egyptenaar komt de stugge, gesloten Syriër in de plaats. Een kosmopolitische metropool inruilen voor een stad met één bioscoop waar twintig jaar oude films spelen, is even slikken. Wat haar echt zorgen baart is hoe je contacten legt in een dictatoriaal land waar mensen elkaar wantrouwen... en een buitenlandse die Arabisch praat, dat moet wel een spion zijn.

Syrië - © Hervä Giorgetti

De diplomate krijgt hier een andere functie : ze zal zich voortaan bezighouden met asiel- en migratiedossiers want iedereen wil weg uit Syrië. Maar hoe controleer je vragen om asiel of gezinshereniging als je 'officiële' documenten gewoon op de markt of bij mensensmokkelaars kunt kopen ?

Toch blijft de bekommernis om mensenrechten sterk aanwezig.

Uit een goed land willen mensen niet vertrekken. En dat is beter voor hen maar ook, gezien de grote toestroom, voor Nederland en Europa. Even flakkert de hoop op. Als de zoon Assad de vader opvolgt hangt er politieke lente over Syrië. Maar eens een Ba'athist, altijd een Ba'athist. De gevangenispoorten vallen opnieuw dicht achter moedige opposanten.

Hoe erg de repressie uit de hand zou lopen, kon zich twaalf jaar geleden haast niemand voorstellen...

Syrië politieke lente - © Citizenside

Vasthoudend als ze is, vindt Petra Stienen toch wegen die een klein maar betekenisvol verschil kunnen maken. Soms is ze 'verrast om te zien dat de marges tussen wat wel en niet mag breder zijn dan je denkt.' Het grỏte verschil wordt gemaakt als er een mensenketting ontstaat, als bijvoorbeeld activisten, ambtenaren en diplomaten uit diverse landen hun krachten bundelen. Dat gebeurde bij de vrijlating van Riad-al-Turk, de Syrische Mandela. Ook Petra maakte deel uit van de ketting.

Intussen heeft ze de diplomatieke carrière vaarwel gezegd. Er zijn ongetwijfeld mensen, in Den Haag én in de wereld, die dat betreuren.

Syrië - © Hdpsp

Hoewel er hier en daar een 'lentebriesje' waaide, was ze zich bij het verschijnen van haar boek in 2008 wellicht niet bewust van de profetische titel. 

Die gaf in 2011 - na de eerste vier - met nog vijf extra herdrukken een nieuw en dik verdiend elan aan dit geëngageerde verhaal !

Quotering : ****½

Uitgegeven bij Nieuw Amsterdam - 2008

De boeken van Petra Stienen

Johan Theorin - Nachtstorm

Onder het oog van de vuurtoren

Johan Theorin schrijft aan een vierdelige thrillercyclus die op het Zweedse eiland van zijn jeugd speelt. 

In dit tweede deel wordt Öland steeds meer een personage. 

Sneeuwstormen, ijsschotsen en weg-van-de-wereld-huizen bepalen het verloop van leven en dood. Vikinggoden en bijgeloof zijn bouwstenen van overgeleverde verhalen. Ölanders toetsen gedrag aan citaten uit de bijbel. Soms wint de traditie het van de moderniteit, soms is het andersom. En altijd is er tijd voor een vlierbessenthee of het haarfijn knutselen aan een flessenboot. Het stapvoetse eilandtempo brengt een ander soort mens voort.

  

© Allie_Caulfield

Toch staan de rust en stilte onder druk. Sinds de brug met het vasteland er is, komen er niet alleen vakantiegangers maar ook criminelen naar Öland. Ze roven eerst zomerhuizen leeg en verleggen dan hun actieterrein naar de woningen met permanente bewoners.

In het noorden wordt een kleine politiepost geopend. Maar die aanwezigheid kan niet verhinderen dat er zich een drama afspeelt in de vroegere hofstede bij de vuurtorens. Dan begint het kat-en-muisspel met de lezer. En opnieuw brengt opa Gerlof sturende ideeën aan.

Het licht in de noordelijke vuurtoren brandt sinds lang niet meer. Wanneer het, een zeldzame keer, toch flikkert sterft er iemand in de hoeve, zo wil de volksoverlevering. Maar als een mens de hand heeft in andermans dood, dan kun je de natuur of het lot niet met de vinger wijzen. Dan gaat het over schuld en boete. Hoewel bij het dodelijk ongeluk van de nieuwe bewoonster Katrine nauwelijks verontrustende aanwijzingen zijn, heeft de jonge politieagente Tilda alle opvallende bewegingen op het eiland in de smiezen en zet ze, zonder de steun van haar meerderen, de hakken in het zand.

Met Nachtstorm is Theorin volwassen geworden. Bijna elke zin doet ertoe. Je wordt sneller in het verhaal gezogen dat bovendien filmischer is. Je kijkt vaker en beter in het hoofd van een personage. 

En alleenstaande vader Joachim is zo levensecht dat je hem wil troosten. Met machteloze kracht zorgt hij voor zijn kinderen. Eigenlijk wil hij alleen maar op bed liggen en de geur van het nachthemd van Katrine opsnuiven. Of gaan mediteren in de geheime kamer boven de zolder waar alle doden van de hofstede samenkomen.

©Henke

'De liefde begint altijd thuis', meent opa Gerlof als hij bij de winterse kust staat.

Dat is ook voor Theorin zo. Bijna even sterk aanwezig als de plot zelf, is de warmte die de auteur voor Öland voelt: de bosanemoonvelden, de ijseenden, de driftsneeuw, de palingvissers, 'de golven als langzame ademhalingen in de duisternis' ...

'Kom eens kijken', lijkt hij te zeggen, 'maar niet allemaal tegelijk !'

Quotering : ****

Uitgegeven bij De Geus - 2011

Eerste editie 2009

De boeken van Johan Theorin

Lees ook de recensie van Schemeruur (01.05.12)

Johan Theorin - Schemeruur

 Op kousenvoeten door de mist

Eens was het schemeruur de tijd van de griezelverhalen, een Scandinavische traditie van boeren en vissers. Kinderen kregen donkere sprookjes te horen over spoken en trollen maar ook over dood in de wildernis of op zee. Dat was zo tot de televisie kwam. 

Öland is een Zweeds eiland met harde wind, lichte luchten, orchideeën en witte korstmossen. Als de vakantiegangers aan het eind van de zomer vertrekken, blijven enkele kleine dorpsgemeenschappen over. Het is een wereld van ons kent ons, van behulpzaamheid maar ook van sociale regels en controle. 

Orchidee op Öland - © Allie Caulfield

Twintig jaar na de verdwijning van haar zoontje Jens is Julia opnieuw op Öland. Ze lijkt ouder dan ze is, zoekt vergetelheid in de wijn en komt niet in het reine met de dag dat Jens in een hermetische mistbank opging om nooit meer terug te keren. Het kind logeerde toen bij de grootouders.

‘Het gaat erom dat jij altijd weg was als je thuis hoorde te zijn,’ verwijt ze haar vader.

Maar wie zwierf er op dat fatale ogenblik over de alvaret, het heide-achtige kalksteenplateau ? Was het Nils van de steengroeve ? 

Maar die gewelddadige man was toen toch al dood en begraven... 

En wie heeft zo'n last van een knagend geweten dat hij een kinderschoen opstuurt naar opa Gerlof ?

Vegetatie op de alvaret - © Allie Caulfield

Enkele zeerotten op rust gaan aan het speuren en schuiven met gevoel voor precisie de puzzelstukjes in elkaar.
Intussen sluit Julia voorzichtig vriendschap met politieman Lennart. Tussen hen zijn weinig woorden nodig want ook hij kent de dood van héél dichtbij. Hoewel ze ontzettend schrikt van de ontknoping, maakt het niet echt uit welke waarheid er wordt opgespit: door de confrontatie met het verleden aan te gaan komt eindelijk haar verwerkingsproces op gang. Als ze kan rouwen, kan ze verder met haar leven. 

Theorin is een schrijver die op kousenvoeten komt. Plots stel je vast dat je tot over je oren in het verhaal zit. En net als de weinig spraakzame eilandbewoners is hij een man van zuinige, functionele taal. Slechts af en toe verrast hij met bijzondere beeldspraak :

'... de scheepsmodellen die hun eigen fles waren binnengevaren.'
'... een vensterbank waarop dode vliegen als zwarte, sprietige letters lagen.'

Monolieten - © YLvaS

Zoals veel van zijn Scandinavische collega's, heeft ook hij een patent op sfeer. En in dit boek over hebzucht en bedrog, schuld en wraak, zijn mist en een desolate eilandvlakte zelfs spelers in het plot.

Aan het eind van het verhaal komt de alvaret-geest natuurlijk uit de fles... maar het blijft opletten want ook een trol kan altijd een mensenkind ontvoeren.

Quotering : ****

Uitgegeven bij De Geus - 2011

Eerste editie 2008

De boeken van Johan Theorin

Lees ook de recensie van Nachtstorm (04.05.12)

Linda Jansma - Caleidoscoop

Als woede je niet klein krijgt

Beschadigde mensen zijn boze mensen. Pijn maakt woede los. 

En woede kan een krachtbron worden... of zich tegen je keren.

Hoofdpersoon Janine verbergt haar gekwetstheid en andere littekens achter de succesvolle workaholic die ze sinds de oprichting van haar eigen bedrijf, een chique eet- en dansclub, geworden is. Met de moord op haar man Albert verdwijnt de vaste grond onder haar voeten. Wat achter haar ligt lijkt allerminst begraven en daagt haar opnieuw uit. Angst en bedreiging worden haar deel. Maar wanneer de pijn van lang geleden zich vasthaakt aan de nieuwe, komt de vechtjas in Janine boven.

'Verdriet kun je niet meten aan de hoeveelheid tranen die er vloeien', zegt een invoelende politie-inspecteur.

Janine slaat haar nagels uit bij ongewenste aanrakingen van een opdringerige flirter en bij een conflict met een pedante politicus.

De schrijfster legt bijtende en krabbende dialogen in haar mond.

Maar haar echte spookbeeld heet Leon, de loverboy uit haar verleden dat zich, kost wat kost, niet mag herhalen. Thuis woont een zestienjarige, knappe meid aan wie gewetenlozen grof geld kunnen verdienen.

Pijn en woede vinden we ook bij rechercheur Mischa, een kind uit een stiefgezin en een gewelddadige stad. Achter zijn pantser van stoere taal zitten dezelfde gekwetstheid en onverwerkte ervaringen als bij de eigenares van de Mercury Club. Toch is zijn trauma van een héél andere orde. Als deze verhaallijn die van Janine ontmoet, vliegen de vonken je om de oren.

En dan is er nog het kippenvelmoment met de uitgemergelde prostitué Moira die er niet slaagt zichzelf te bevrijden. Mist zij de kracht of zijn haar ketens bovenmenselijk sterk ? 

Laat moeders en dochters maar ook moeders en zonen dit boek onder ogen krijgen. Achter de verbloemende naam loverboy zit een pooier die jonge meisjes ronselt. 

'Ik heb gewoon kijk op goeie koopwaar', zo klinkt het uit de mond van Leon.

Quotering : ****

Uitgegeven bij Verbum Crime - 2010

De boeken van Linda Jansma


Lees hier het interview dat Linda Jansma aan De scriptor gaf

Lees ook de recensie van Tweestrijd (03.04.12)

Kevin Guilfoile - Moordenaar zonder gezicht

Het liegende DNA

Elke aanzet voor een boek zou moeten beginnen met een intrigerende vraag. 'Hoe ver zou je gaan om de moordenaar van je kind te vinden?' is het uitdagende vertrekpunt dat Kevin Guilfoile bedacht. Zijn hoofdpersonage, de vruchtbaarheidsarts David Moore, neemt al zijn wetenschappelijke kennis mee op die obsessieve zoektocht en laat zijn beroepsethiek thuis. Daardoor riskeert hij niet alleen zijn baan te verliezen maar ook de gevangenis in te gaan. Gebruikmakend van slordigheid bij de recherche, denkt hij DNA van de moordenaar van zijn dochter in handen te hebben, bedient er zich van om een gekloonde mens op de wereld te zetten en vervalst het bijbehorende medische dossier. 

 Maar zelfs een topwetenschapper kan de wereld niet sturen. Eerst langzaam, dan steeds sneller, duwt het ene dominosteentje het andere omver. Een paar privé-detectives die het niet te nauw nemen met morele omgangscodes en de hebberigheid van een echtpaar aan de onderkant van de maatschappij, dwarsbomen het uitgekiende plan van de arts. Gedreven door zijn nieuwsgierigheid neemt ook David grote risico's en weigert bovendien de kloon zelf in de pas te lopen.

Op die manier steven je af op een draaiboek dat zichzelf schrijft.

De mens, hoe brilliant ook, is god niet.

Omdat liefde en egocentrisme een breed raakvlak hebben, is het ook een boek over de schade die leugens, misverstanden en tunnelvisie kunnen veroorzaken. De mens is soms groot in het grote maar nog vaker in het kleine.

En de wetenschap staat niet op zich. Wat een onaantastbare waarheid lijkt, verliest zijn autoriteit als leken - in dit geval politie en gerecht - interpretatiefouten maken. Plots kan DNA liegen.

© jaccodotorg

Kevin Guilfoile zou geen Amerikaan zijn, mocht hij de radicale christenen niet bij dit verhaal over de maakbaarheid van het leven betrekken. Maar Amerikanen hebben ook veruit de meeste Nobelprijswinnaars: hoewel het klonen van mensen niet voor morgen en misschien voor nooit is, praten we wel al over therapeutisch klonen in verband met stamceltherapie ter vervanging van cellen of organen. 

En de maatschappij hoort zich ethische vragen te stellen vóór wetenschappelijke toepassingen daar een stokje voor steken.

'Moordenaar zonder gezicht' draagt bij aan deze discussie. Hoewel thrillers vrij extreme situaties schetsen, is het wel duidelijk dat mensen met kloonambities een enorme ravage kunnen aanrichten. 

En of wetgeving daar tegenop gewassen is ... ? Dronken achter het stuur zitten mag ook niet. 

Guilfoile is naast een onderhoudend verteller, ook een beschouwend mens. Als je het niet erg vindt dat een aantal puzzelstukjes héél vlot in elkaar schuift en de voortgang van het verhaal opvallende duwtjes in de rug krijgt, is dit bijzonder kruidig leesvoer... dat een beetje op de maag mag blijven liggen !

Quotering : ****½

Uitgegeven bij Marmer - 2012

Eerste editie 2006

Lees hier het interview dat Kevin Guilfoile aan De scriptor gaf

Elizabeth Haynes - Waarheen je ook vlucht

Boodschappen doen op oneven dagen

Als je nagaat hoeveel mensen aan een Obsessieve Compulsieve Stoornis (OCS of OCD genoemd) lijden, dan schrik je. Het zijn er 2 op 100. Dat zijn cijfers die worden genoemd bij astma- en diabetespatiënten. Thrilleronderwerpen lijken in eerste instantie vaak rariteiten maar bij nader inzien gaan ze over een weggestopt fenomeen dat meer aandacht verdient.

Met Catherine heb je te doen. Haar dagen zijn vaste stramienen van dwanggedachten en -handelingen. Ze zijn tijdrovend en uitputtend. Urenlang is ze bezig met het controleren van sloten op deuren en ramen en met het eindeloos variëren van haar woon-werk-traject. Warm of koud eten gebeurt naargelang de dag, boodschappen doet ze op oneven dagen, thee drinken op nauwkeurige tijdstippen... Haar leven draait om angst en het controlegedrag dat vergeefs haar paniekerige geest probeert te bedaren. Van het sociale dier van vroeger blijft een hoopje ellende over dat niet eens in staat is om een glas wijn te drinken in het bijzijn van iemand anders... ze moest maar eens haar grip op de omgeving verliezen.

Hoewel de oorzaak van OCD ook biologisch kan zijn, is de stoornis bij Catherine ontstaan uit een ervaring met extreem fysiek en mentaal geweld. Eruit ontsnappen kan, met medicatie en gedragstherapie. 

Dat laatste wordt een handje geholpen als een geduldige psycholoog haar nieuwe buur wordt. Is vertrouwen in mensen toch weer mogelijk? Catherine zet stapje voor stapje: hij leert haar ademen als ze een paniekaanval heeft, zij ontdekt dat naast Stuart op de bank zitten een veilig gevoel kan geven. 

Elizabeth Haynes is gemaakt voor het psychologische misdaadboek. Je vergeet nooit meer wat er gebeurt in het hoofd van iemand met OCD. En de spanning verdubbelt als de zware jongen opnieuw roet in het eten dreigt te gooien. Ook wat de structuuropbouw betreft - een snelle afwisseling van korte hoofdstukjes die Catherine en de lezer opjagen - voert ze een verbluffende regie.

Een toemaatje ? Beide mannen, de belager én de redder, zijn voortreffelijke koks. Zou dat ook uit het leven gegrepen zijn☺?

Quotering : ****½ 

Uitgegeven bij Cargo - 2011

De boeken van Elizabeth Haynes

Charles Groenhuijsen - Amerikanen zijn niet gek

'Water en olie kun je niet mengen'

Sommige boeken zijn blijvers, toch voor een flink aantal jaren.

Als je peilt naar de Amerikaanse ziel en dat met verve doet, is de kans groot dat je je eigen bescheiden hype overleeft. Met de presidentsverkiezingen in het vooruitzicht mag de Amerika-wijsheid van journalist Charles Groenhuijsen nog eens uit de boekenkast gehaald worden.

Het ene moment voelen Europeanen zich aangetrokken door de Amerikaanse maatschappij, op een ander ogenblik zien ze de VS als een vat vol onbegrijpelijke, oubollige en a-sociale leefregels. 'Verschillen mogen er zijn en een mening mag je hebben maar wel één die op feiten gebaseerd is', lijkt de auteur te zeggen. En voor feiten en beschouwingen zit je bij deze doorwinterde correspondent altijd op de eerste rij.



Washington Memorial - © alcebal2002

Als aan het begin van de 20ste eeuw de Amerikaanse economie een hoge vlucht neemt (er zijn dan b.v. al 700 autofabrieken) en het oude continent sterk achterop blijft, ligt het voor de hand dat sociaal protest in Europa luider klinkt dan aan de overkant van de plas. Terwijl bij ons de basis wordt gelegd voor collectieve beschermingsmaatregelen, slaan de Amerikanen de weg in van het ongebreidelde ondernemerschap en het heilige geloof in de kracht en de vrijheid van het individu. Met de inmenging van vadertje staat komt het in de VS nooit meer goed. 

Wat het echte geloof en de beleving ervan aangaat, vinden 'wij' en 'zij' elkaar evenmin... met uitzondering van EO-ers en de katholieke clerus. Om het Amerikaanse 'God bless you-ritueel', de massale gang naar megakerken en de aanhang van tv-predikers te begrijpen moet je teruggaan naar de kolonisten. Die eerste migranten waren godvrezende mensen die een streng puriteinse traditie meebrachten. Velen van hen waren religieuze vluchtelingen. Hun gewicht op de volgende generaties was blijkbaar groot genoeg om een samenleving te creëren met een preutse, 19de eeuwse moraal en politici die geen kans maken bij de kiezer als ze openlijk atheïstisch zijn.

Begrip is er. Maar dat betekent niet dat je niet kritisch mag zijn tegenover een land met een te groot verschil tussen winnaars en verliezers op allerlei vlakken: verloning, pensioen, studies, gezondheidszorg, huisvesting…

Ook in hun internationale politiek is menslievendheid vaak ver te zoeken.

'Amerika is een harde samenleving met goede manieren. Nederland is een zorgzame samenleving met slechte manieren', concludeert Charles Groenhuijsen, doelend op het omgangsgedrag van burgers. 

We kunnen dus iets van mekaar leren !


Quotering : *****

Uitgegeven bij Balans - 2008

De boeken van Charles Groenhuijsen

De website van de auteur