OMWILLE VAN PRAKTISCHE EN TECHNISCHE REDENEN HEEFT DIT BLOG HELAAS OPGEHOUDEN TE BESTAAN. DE SCRIPTOR DANKT JULLIE VOOR HET JARENLANG TROUW BEZOEKEN VAN DEZE RECENSIEPAGINA'S !

06 januari 2017

Amy Liptrot - The outrun - De uitweer

Looking for the Merry Dancers !
 
(Engelse editie)

'I want to have splendid succes or to fail beautifully.'
 
Dat een tiener die opgroeit tussen de schapen van Orkney, een eilandengroep ten noorden van Schotland, verlangend uitkijkt naar een leven in de grootstad, is niet verwonderlijk. Na haar studie in Edinburgh trekt Amy Liptrot naar het bruisende Londen waar ze zich in het dag- én nachtleven stort. 'This world of art, fashion, literature, rock and roll that so attracts me could be my downfall', realiseert ze zich wanneer ze tekenen van ontsporing begint te vertonen. Als het van kwaad tot erger gaat - drank, drugs, slecht functioneren op de werkvloer, vriendje weg en tal van gênante situaties - heeft ze nog net genoeg tegenwoordigheid van geest om te besluiten dat alleen een drastische aanpak in een afkickcentrum haar kan helpen. Een aantal alcoholvrije maanden later pakt ze haar spullen en neemt ze trein en boot naar het Noorden.

Hoewel ze geen druppel meer aanraakt, gaat de mentale strijd nog een héél lang door. Ze beseft erg goed dat ze de leegte waarvoor de roes heeft plaatsgemaakt, moet vullen met langdurig boeiende, zelfs uitdagende, ervaringen. Het observeren van de kwartelkoning, een bedreigde vogelsoort die alleen in het eerste deel van de nacht zijn krex-krex-geluid laat horen, is de eerste stap in de juiste richting. Dat dit in kaart brengen een tijdelijke maar betaalde baan is, krikt haar zelfvertrouwen op. Als ze even voor middernacht met een thermos hete koffie op pad gaat, is het 'nightclub time' in Londen.

'Dykes', stenen muurtjes op Roussay, Orkney-archipel
© Rob Burke
Daarnaast steekt ze haar handen uit de mouwen op de schapenboerderij van haar vader. Ze bouwt 'dykes', natuurstenen muurtjes die het land afbakenen en de schapen weghouden van akkerland...een taak waarin het bouwen van haar innerlijke verdedigingswal weerspiegeld wordt. Als Amy een winter op Papay doorbrengt, een eilandje met slechts zeventig bewoners, kiest ze voor een nog ingrijpender confrontatie met de elementen buiten en vooral in haarzelf.

Amy Liptrot wil het niet met zoveel woorden gezegd hebben maar haar hang naar extremen en het slecht verwerken van veel en felle prikkels kun je niet los zien van genetische belasting. Zelfmoord en bi-polaire stoornis komen in haar familie voor. Vader Liptrot balanceert tussen depressie en manie en heeft medische hulp nodig. Maar zijn dochter is een doortastend mens. Ze biedt het hoofd aan nachtmerries en de hunkering naar benevelende drank die haar vaak overvalt. Toch wordt er na het zwalpende Londense deel van deze autobiografische non-fictie in The outrun/De uitweer een strakke koers gevaren!

Voor de lezer is er heel wat te halen in dit boek. Deze Britse is de perfecte gids voor een tocht naar weinig populaire maar zό veelzijdige eilanden. Je ziet het allemaal voor je: de boomloze horizon, de graslanden en moerassen, de windturbines, de geselende stormen die de rotsen eroderen, golven die op verschillende manieren kunnen breken, fossielen van regendruppels, de schapen met de rode X op hun vacht, het ticket voor een ritje naar het slachthuis, de zeehonden die de zielen van de verdronkenen zijn, veroordeeld tot eeuwig zwemmen in de zee... Met al haar zintuigen, internetkennis en beschouwende kracht lokt ze je naar een onvermoede wereld. Dat daar een helende werking van uitgaat, zal niemand in twijfel trekken.

Jong van de subantarctische grote jager - eiland Coronation
© Liam Quinn
The outrun/De uitweer is een verhaal van mooi uitgewerkte contrasten, van uiteenlopende levens en milieus. '...in such a small place we are required to have more interaction with the neighbours than in a city', stelt Amy Liptrot vast wanneer ze op het kleine Papay woont. Er is bovendien geen politie en je mag er zonder rijbewijs rondrijden.

Deze debutante excelleert in introspectie en het bespiegelen van wat haar omringt. Dat doet ze vaak in een lyrische taal die natuurbeelden produceert. Zorgvuldigheid, oog voor detail, originaliteit en intelligentie kenmerken haar observaties. Maar wat van deze non-fictieauteur een fictietalent maakt, is het in elkaar vlechten van het innerlijke en de fysieke omgeving. Mens en natuur vallen hier helemaal samen! 

'I'm attracted to these places at the edge', moet de schrijfster blijven toegeven. Maar er zijn randen die veel minder gevaar opleveren dan andere...zelfs als je in een zomernacht vanop een rots naar het noorderlicht kijkt en deze stralende Merry Dancers je uitnodigen voor een vreugdedans!

 
Quotering: ****½
Uitgegeven bij Canongate Book - 2016
 
 Nederlandse editie bij Ambo Anthos - 2016
 

03 januari 2017

Georges Simenon - Het lijk bij de sluis

De harsmoord !
 
 
'Op het kanaal heeft iedereen haast.
Je weet nooit wat je te wachten staat.'
 
Een passende sfeer oproepen, dat kun je Georges Simenon wel toevertrouwen! Ook in Het lijk bij de sluis snuffelt zijn speurder Maigret aan de plaats delict. 'Het ruikt er naar stallen, naar leer, pek en kruiderijen en naar petroleum en diesel'.

Het jaren '30-decor is sober: een sluis aan een Frans kanaal met een dagelijks ritueel van aanschuivende en vertrekkende schepen en een café waar stuurlui, renteniers, sluiswachters, scheepsjagers (mannen die zich met hun paarden verhuren om een motorloze schuit over het water te trekken)... een versterkende rum komen drinken. De dag waarop een gefortuneerde dame vermoord wordt teruggevonden, regent het onophoudelijk over de slecht verlichte omgeving en toeteren scheepshoorns door de ijsnatte lucht.

Net zoals zijn commissaris bedachtzaam door het leven gaat, zo opent deze schrijver zijn verhalen op een aftastende manier. 'Met welke setting hebben we hier te maken?' lijkt hij zich af te vragen. 'En welke gebeurtenissen kunnen zich hierin schikken?'

Hoewel het snel duidelijk is dat het slachtoffer de ex-partner is van een Engelse kolonel op rust die met zijn jacht Southern Cross bij het sas ligt aangemeerd, wijst geen enkel spoor naar de dader. Pas als Maigret tientallen kilometers langs de kanaalsluizen fietst vallen de puzzelstukjes in elkaar. 'De commissaris hees zich weer op het zadel met een hoofd dat zwaar was van de hypotheses', kun je lezen.

Sluis op het 'Canal de la Marne', setting van dit boek
© Havang(nl)
Naast het creëren van de juiste sfeer is Simenon goed in het kort maar overtuigend typeren van mensen. Zo is er de rechter met de dubbele naam die geaffecteerd Engels praat, de kolonel die een burgerpak van haast militaire snit draagt en niet zonder zijn decoraties naar een belangrijke afspraak gaat of Jean, de geblokte en behaarde paardenman van wie de ogen licht en uitdrukkingsloos zijn. 'Het was een blik zoals sommige dorpsgekken hadden', zegt de auteur. 'Enigszins afgestompt maar ook nog iets anders', voegt hij er raadselachtig aan toe.

Ook kennismaken met de vooroorlogse maatschappij is voor de hedendaagse lezer een pluspunt. De jachtigheid bij de sluizen klinkt verrassend maar voor wie een vracht te verschepen had, gold ook toen 'tijd is geld'. Het parket dat bij elkaar komt in een zaaltje van het café, de scheepsjager die bij zijn paarden in een stal op de boot slaapt, een personage van wie de Griekse vader in Smyrna woont... zijn elementen die bij een lang vervlogen tijdperk horen. Maar wat de Anatolische stad betreft - al in de Oudheid een bekende Griekse nederzetting - respecteert Simenon de historische context niet. In 1922 werden de Griekse inwoners verdreven en kwam de plaats definitief in Turkse handen. Sindsdien, en dus lang voor het begin van de jaren '30, werd ze Izmir genoemd.  

Als Maigret zijn eindconclusie met de lezer deelt, klinkt hij, zoals gebruikelijk, een beetje leermeesterachtig. Maar ons attent maken op het verschil tussen de rol die mensen spelen en hun ware aard, is niet verkeerd. Een charmante dame kan een erg donkere kant hebben en achter de zachtaardigheid van een man kan oncontroleerbare woede schuilen. En, net als in De premier, is Simenon ook in dit boek gefascineerd door het gedrag van individuen die macht en controle zijn kwijtgespeeld. Het lijk bij de sluis is een tragisch verhaal dat het menselijk tekort pijnlijk blootlegt! 


Quotering: ***½

Uitgegeven bij De Bezige Bij  - 2015