Georges Simenon - Het lijk bij de sluis

De harsmoord !

 

 

'Op het kanaal heeft iedereen haast.

Je weet nooit wat je te wachten staat.'

 

Een passende sfeer oproepen, dat kun je Georges Simenon wel toevertrouwen! Ook in Het lijk bij de sluis snuffelt zijn speurder Maigret aan de plaats delict. 'Het ruikt er naar stallen, naar leer, pek en kruiderijen en naar petroleum en diesel'.

Het jaren '30-decor is sober: een sluis aan een Frans kanaal met een dagelijks ritueel van aanschuivende en vertrekkende schepen en een café waar stuurlui, renteniers, sluiswachters, scheepsjagers (mannen die zich met hun paarden verhuren om een motorloze schuit over het water te trekken)... een versterkende rum komen drinken. De dag waarop een gefortuneerde dame vermoord wordt teruggevonden, regent het onophoudelijk over de slecht verlichte omgeving en toeteren scheepshoorns door de ijsnatte lucht.

Net zoals zijn commissaris bedachtzaam door het leven gaat, zo opent deze schrijver zijn verhalen op een aftastende manier. 'Met welke setting hebben we hier te maken?' lijkt hij zich af te vragen. 'En welke gebeurtenissen kunnen zich hierin schikken?'

Hoewel het snel duidelijk is dat het slachtoffer de ex-partner is van een Engelse kolonel op rust die met zijn jacht Southern Cross bij het sas ligt aangemeerd, wijst geen enkel spoor naar de dader. Pas als Maigret tientallen kilometers langs de kanaalsluizen fietst vallen de puzzelstukjes in elkaar. 'De commissaris hees zich weer op het zadel met een hoofd dat zwaar was van de hypotheses', kun je lezen.

Sluis op het 'Canal de la Marne', setting van dit boek
© Havang(nl)

Naast het creëren van de juiste sfeer is Simenon goed in het kort maar overtuigend typeren van mensen. Zo is er de rechter met de dubbele naam die geaffecteerd Engels praat, de kolonel die een burgerpak van haast militaire snit draagt en niet zonder zijn decoraties naar een belangrijke afspraak gaat of Jean, de geblokte en behaarde paardenman van wie de ogen licht en uitdrukkingsloos zijn. 'Het was een blik zoals sommige dorpsgekken hadden', zegt de auteur. 'Enigszins afgestompt maar ook nog iets anders', voegt hij er raadselachtig aan toe.

Ook kennismaken met de vooroorlogse maatschappij is voor de hedendaagse lezer een pluspunt. De jachtigheid bij de sluizen klinkt verrassend maar voor wie een vracht te verschepen had, gold ook toen 'tijd is geld'. Het parket dat bij elkaar komt in een zaaltje van het café, de scheepsjager die bij zijn paarden in een stal op de boot slaapt, een personage van wie de Griekse vader in Smyrna woont... zijn elementen die bij een lang vervlogen tijdperk horen. Maar wat de Anatolische stad betreft - al in de Oudheid een bekende Griekse nederzetting - respecteert Simenon de historische context niet. In 1922 werden de Griekse inwoners verdreven en kwam de plaats definitief in Turkse handen. Sindsdien, en dus lang voor het begin van de jaren '30, werd ze Izmir genoemd.  

Als Maigret zijn eindconclusie met de lezer deelt, klinkt hij, zoals gebruikelijk, een beetje leermeesterachtig. Maar ons attent maken op het verschil tussen de rol die mensen spelen en hun ware aard, is niet verkeerd. Een charmante dame kan een erg donkere kant hebben en achter de zachtaardigheid van een man kan oncontroleerbare woede schuilen. En, net als in De premier, is Simenon ook in dit boek gefascineerd door het gedrag van individuen die macht en controle zijn kwijtgespeeld. Het lijk bij de sluis is een tragisch verhaal dat het menselijk tekort pijnlijk blootlegt! 


Quotering: ***½

Uitgegeven bij De Bezige Bij  - 2015