Als het doel de middelen heiligt...
'Zo'n man die opfleurt van taal, van woorden,
die als het ware wordt opgetild door zijn eigen zinnen.'
Leven in een informatie- en debatmaatschappij betekent niet dat je toegang hebt tot alle werelden die ertoe doen. Burgers zijn niet de spreekwoordelijke vlieg op het plafond van directiekamers van banken, ziekenhuizen, verzekeringskantoren, kranten... of politieke partijen. Camera's registreren niet altijd de werkelijkheid en journalisten kunnen niet meer dan vragen stellen, tenzij ze undercover gaan. Parlementair verslaggevers, die jarenlang hun tenten opslaan in de Brusselse Wetstraat of op het Haagse Binnenhof en in de wandelgangen wel eens een loslippige politicus ontmoeten, kunnen af en toe achter de coulissen kijken. Dominique van der Heyde, de ene helft van het schrijversduo Anna Levander, heeft die ervaring. Hoewel je niet weet wat de inbreng is geweest van elk van de auteurs, mag je er wel van uitgaan dat de politiek journaliste haar specifieke kennis heeft aangewend om de 'Nederlandse Borgen' vorm te geven.
 |
| Het Torentje, de plek die Morton ambieert. |
Morten Mathijsen, de hoofdfiguur uit dit boek, is een gewiekste, over-ambitieuze politicus die zich met ellebogenwerk en een simplistisch maar slim verpakt discours naar de top van de nationale politiek werkt. Hij speelt handig in op de wrevel en frustraties die bij een groot deel van de bevolking leven, wil minder macht voor het palaverende parlement en meer voor de minister-president, minder Europese invloed, meer werk en minder belastingen. De coming man van de Nieuwe Liberalen bedient zich van handige oneliners die zowat iedereen kan behappen:
'Wij zijn pragmatisch, niet dogmatisch.'
'Niet democratie maar vrijheid is het hoogste ideaal.'
'Het gaat erom dat je mensen perspectief geeft.'
Wie kritisch luistert, hoort vooral holle slogans en camouflagetaal. En wie de geschiedenis kent, weet zelfs dat hij oud-president De Gaulle napraat. Maar eerlijk is eerlijk: je moet toegeven dat hij een uitstekende debater is... een aspect van het politieke spel dat partijvoorzitter Tilda Adema véél minder goed beheerst. Binnen en buiten de partijgrenzen liggen de kaarten dus erg gunstig voor Morten.
Toch heeft iedereen een achilleshiel en die van Mathijsen ligt in het verleden. Op een decadent feestje, waarvan hij zich alleen zijn benevelde geest kan herinneren, kwam iemand om het leven. Die wilde avond werd gebruikt voor een manuscript dat Marijn Flanders ontdekt in het kelderarchief van de uitgeverij waar ze werkt. Deze romankopij is de draaimolen die de plotspelers uit Morten in beweging zet. Maar de kwetsbaarheid van het hoofdpersonage zit ook nog op andere plekken: bij een dochter met 'legerkistjes', een internetverslaving met een kleverig reukje en een man die geld van hem wil. Werk aan de winkel, dus, voor spindoctor Evelien Bax!
Anna Levander heeft in dit boek een wereld gecreëerd waarin iedereen iedereen wantrouwt en gebruikt. Persoonlijke ambities en strategieën bepalen het karakter van de onderlinge relaties. Het zijn mensen die de schaamte voorbij zijn. Daar hoort ook Marijn Flanders bij. Het lijkt of de auteurs willen zeggen: 'Politici zijn niet gehaaider dan andere burgers.'
Om een krabbenmand boeiend én verteerbaar te maken voor de lezer, moet je de juiste toon kunnen vatten. En daar zijn deze vrouwen in geslaagd. Hun schrijfstem is pittig, raak, bij momenten ironisch en met hier of daar een humoristische knipoog... bijvoorbeeld naar een corrigerende onderbroek.
De grootste uitdaging van deze niet-doordeweekse invalshoek was wellicht een geloofwaardige Morten neer te zetten, hem van ideeën en taal te voorzien die voldoende werkelijkheidsgehalte hadden en tegelijkertijd opwindend genoeg waren om het lezerspubliek aan het verhaal te kluisteren. Ook dat hebben deze schrijfsters voor mekaar gekregen. Betekent dit dat je geen betere Morten zou kunnen bedenken? Hum... dat zou iemand kunnen zijn met een iets minder éénduidige geest, iemand die ethische confrontaties aangaat met zichzelf en de omstandigheden, iemand met een geest die wringt. Kortom: een man met 'meer ziel'! In dat geval zou er ook een groter gewicht komen te liggen op de tweede lettergreep van misdaadroman.
Dat neemt niet weg dat Morten een onderhoudende, geslaagde milieutekening is die, om de politicus van dienst met een knipoog te citeren, 'het (boeken)nieuws op een positieve manier kan domineren'!
Quotering: ****
Uitgegeven door Q - 2014
Geen opmerkingen:
Een reactie posten