Nele Neuhaus - Diepe wonden

Als het deksel van een oude kist gelicht wordt...

 

'Voor jaloezie moet je werken, medelijden krijg je gratis.'

Oorlogsverledens moeten altijd verwerkt worden, individueel maar ook collectief. Of (een deel van) de natie aan de kant van de boeman of aan die van het slachtoffer staat, maakt in dit opzicht weinig verschil. Dat in het reine komen duurt meestal meer dan één generatie. Nele Neuhaus kent de laatste grote oorlog alleen van horen zeggen en toch heeft ze er het thema van haar derde boek van gemaakt en het de suggestieve titel Diepe wonden meegegeven. Maar of je het ontstaan van deze misdaadroman énkel aan de behoefte tot verwerking mag toeschrijven, valt te betwijfelen. Figuren die niet zijn wie ze lijken en allerlei onethische wegen bewandelen, zijn gefundenes Fressen voor een Krimi-auteur.

Het Taunus-gebergte bij Frankfurt
© www.taunustourist.de

Ook in Diepe wonden opereert het rechercheduo Pia Kirchhoff en Oliver von Bodenstein vanuit Frankfurt en de omliggende heuvels van het Taunus-gebergte. Zij staan deze keer voor de niet te onderschatten uitdaging om de bewoners van het adellijke landgoed Mühlenhof te ontmaskeren. De aanleiding daarvoor is de moord op een stokoude joodse man die in plaats van een kampnummer een erg verdachte tatoeage op zijn arm heeft staan. Vanaf dat moment ontspint zich een plot waarvan mondjesmaat de sluiers worden opgerold. De (vaak geloofwaardige) dwaalsporen, de tips van getuigen, de forensische informatie, de achtergrond en de onderlinge relaties van de personages... worden zorgvuldig verdeeld over de 400 bladzijden van dit complexe verhaal. Zoals in haar eerdere werk geeft Nele Neuhaus je ook nu veel stof om te verwerken. Haar boeken lees je best in een korte tijdspanne, anders dreig je de draad te verliezen. Maar de puzzelaar wordt altijd beloond in de vorm van verrassingen tijdens de ontknoping en een scherpe kijk op de menselijke identiteit.

Misdaadboeken kun je op verschillende manieren lezen. Als je niet wil hoef je niet bij elke laag stil te staan. Toch zorgt de gelaagdheid van de betere verhalen voor iets extra's. En net dat blijft hangen, ook nog wanneer het boek al hoog en droog in de boekenkast staat. Hoewel de verschrikkingen in Diepe wonden vooral terug te brengen zijn tot kleinzieligheid, afgunst en hebzucht van individuen, wordt ook de verhouding van deze laatsten tot de politiek-maatschappelijke context in beeld gebracht. Mensen zijn een product van hun opvoeding. Daar hoort ook de periode bij waarin ze leven. Wie bij de Hitlerjugend volwassen werd of tot de SS toetrad, kreeg foute waarden en normen mee, waaronder het zich beter voelen dan sommige anderen. Tussen die overtuiging en het uitoefenen van macht op medeburgers, lag maar een kleine stap. Het politieke en het persoonlijke gingen op die manier hand in hand. Dat is één van de onderliggende gedachten van Diepe wonden.

Mazurisch landschap

Het rechercheonderzoek voert naar Oost-Pruisen, het gebied dat nu Mazurië (noorden van Polen) en Kaliningrad (de Russische exclave aan de Oostzee) heet. De Duitsers die voor en tijdens de oorlog in die regio woonden, worden heimatvertriebenen genoemd. 'Onuitsprekelijke dingen hadden die vrouwen (in het oosten) meegemaakt', schrijft Neuhaus ergens. 'En niet alleen de vrouwen', zou je daaraan kunnen toevoegen. Voor de Russische 'bevrijders' waren die Duitsers de eersten die ze op hun weg naar het westen tegenkwamen. Het lag dus voor de hand dat ze al hun oorlogsfrustraties op hen botvierden. Verkrachtingen, plunderingen, arbeidskampen en deportatie waren de wraakmiddelen. Toen de Polen hun landsgrenzen uitbreidden werden de Oost-Pruisen op transport gezet naar Duitsland. Een aantal van hen ging al vroeger op de vlucht. En zo zijn we weer in Frankfurt beland... 
Ook aan dit ruimere kader heeft Nele Neuhaus even willen refereren.

In deze roman worden hoofdpersonages opgevoerd die een leven bij elkaar huichelen en stelen. Niet alleen zij maar ook hun nazaten en de satellieten rondom de familie gaan erg ver om te kunnen houden wat ze hebben of om te krijgen wat ze niet hebben. Van het mensbeeld dat deze schrijfster ophangt word je nooit vrolijk. Aasgieren bevolken haar plots, kwetsbaren zijn de pineut. In Diepe wonden maken de lijnen van goed en kwaad rare kronkels. Lezers van Nele Neuhaus vervelen zich nooit!


Quotering: ****½

Uitgegeven bij Q - 2012

De boeken van Nele Neuhaus