Deon Meyer - Duivelspiek

Speuren naar een assegaai en een bakkie

 

'In ieders onderbewuste is er een slang in winterslaap', beweert inspecteur Bennie Griessel. Als de slang door een onverteerbaar onrecht tot leven komt, is er een kans dat het individu het recht in eigen hand neemt. En dat is precies wat Tobela doet als hij zich een assegaai aanschaft, een traditionele speer waar Zoeloe's runderen mee slachten en vroeger oorlog voerden. Vanaf dat moment neemt de Zuid-Afrikaan Deon Meyer de lezer mee op een niet-toeristische ontdekkingstocht door zijn gekwelde land en naar de universele ziel van de mens.

De post-apartheidssamenleving is zoekende. De criminaliteitsscijfers zijn torenhoog, het geloof in de rechtstaat is zwak. Als de omkoopbaarheid van de politie, het verloren gaan van dossiers en het verdwijnen van bewijsmateriaal de pers halen, neemt de roep om daadkracht en de herinvoering van de doodstraf toe. En als zelfs kinderen niet door het systeem beschermd worden, moet de burger dan niet optreden? Tobela vindt van wel. Met zijn achtergrond als geheim agent, opgeleid in het communistische Europa en gehard door eliminatieopdrachten, lijkt hij zelfverzekerd en sluw. Maar soms moet je je meerdere erkennen...

Deon Meyer - vertaald in 25 talen - signeert in Salzburg
© Kultuurhaus Salzburg

Iemand die je nooit mag onderschatten is Bennie Griessel. Niet dat je een man van staal te zien krijgt. Dat soort personages heeft Deon Meyer niet in de aanbieding. Hij laat je in de eerste plaats kwetsbaarheid zien. Wat hij op de plaatsen delict ervaart, kan Griessel niet meer verwerken: hij visualiseert de dood van de slachtoffers. De getalenteerde rechercheur is een drankverslaafde geworden. Sinds zijn vrouw hem op straat zette, is hij een loslappie - een vrijgezel - tegen wil en dank. Zijn onbeholpenheid en de eenzaamheid van zijn strijd raken je in het hart. Maar wat hem naar de drank heeft geleid, haalt hem er ook weer uit: de passie voor zijn beroep. Hij is een man met een missie. 'Niemand is objectief, niemand is waterproof, daarom moet er een systeem zijn,' zo klinkt zijn overtuiging. De assagaaiman zal fouten maken, ethische en strategische.

En alsof deze samenleving nog geen kwelgeesten genoeg heeft, is er
het nooit afwezige bewustzijn van de kleur die een Zuidafrikaanse huid heeft. Die kleur roept wantrouwen op en zorgt voor wrijving. Ze kleeft individuen een etiket op en bedient zich van vooroordelen.
'Jullie verdomde whiteys', roept een rechercheur, 'jullie denken dat jullie de enigen zijn die speurwerk kunnen doen!'
En Griessel vindt dat hij 'uitgeleverd is aan de genade van een kleurling', zijn commissaris John Africa... met wie hij trouwens een goeie band heeft.
Tobela denkt zelfs in kleuren wanneer hij de was doet. Als hij zijn kleding in een sopje steekt, begint hij bij de zwarte 'want hier gaat zwart voor'.

Zoeloe met assegaai 
© http://www.shakaland.com/index.htm

Zelden vind je een mannelijke auteur die in hoge mate invoelbaar is. Meestal gaat dat compliment naar een vrouwelijke collega. Het koppelen van Meyer's invoelbaarheid aan de juiste taal, is misschien wel zijn grootste talent en verklaart zeker een belangrijk deel van zijn succes. Hij is ook een heerlijke dialogenschrijver. Zijn conversaties hebben iets springerigs, soms iets plagerigs. Die tussen Griessel en zijn kinderen behoren tot de beste. Hij reikt bovendien sterke beelden aan (bv kindertekeningen op de muren bij ouders die hun zoontje dodelijk mishandeld hebben) en strooit met ontroerende sfeermomenten (bv de golfspeler die alleen in de bescherming van de nacht kan leven). En als je de grote thema's - verantwoordelijkheid en schuld, boete en berouw - op een overtuigende manier aanpakt, dan tel je mee in literatuurland.

Een schrijver om van te houden is een schrijver om te volgen. In november verschijnt zijn nieuwe boek: 'Onzichtbaar'.

Dan mag de zuidooster weer flink aantrekken rond de Duivelspiek, het kleinere broertje van de Tafelberg...

Quotering: ****½

Uitgegeven bij Bruna - 2012

De boeken van Deon Meyer

Lees hier het interview dat Deon Meyer aan De scriptor gaf
en
Het interview met Studio Jan de Boer waar deze cover ontworpen werd