Johan Theorin - Steenbloed

Vaders kies je niet

 

'De winter en het voorjaar

die elkaar in de lucht boven het eiland tegenkwamen...'

Nu de lente naar Öland terugkeert, durven vastelanders het aan om hun buitenhuis op het eiland weer te betrekken. Als lezer van het derde deel van deze Öland-cyclus heb je het gevoel één van hen te zijn. En dat is meteen een compliment aan een schrijver die al je zintuigen aanspreekt: je voelt de seizoenen, je ziet de citroenvlinders, de blauwe glans van de bosanemonen en de langzaam opdrogende lentemeren op de alvaret-vlakte, je ruikt de kalk en het zeewier, je hoort het kraken van het smeltende zeeijs... Maar bovenal zijn er de mensen die onder druk van de natuurelementen en de desolaatheid net iets contemplatiever zijn.

Zo is er Wendela die met haar kille, donker kijkende man in het nieuw gebouwde huis bij de steengroeve trekt. Zij zoekt genezing voor haar beschadigde psyche, probeert de antidepressiva te vervangen door wandel- of hardlooptochten in de wijdse natuur. Om te ontsnappen aan de demonen uit haar heden en verleden, vlucht ze in de fantasiewereld van haar kindertijd.

In de boeken van Theorin is er altijd plaats voor mythologische figuren zoals kwaadaardige trollen en beschermende elfen. Hoewel sommige volwassenen er echt in geloven, worden deze natuurwezens vooral verpakt in Scandinavische sprookjes.

Öland © Allie Caulfield

Niet alleen Wendela worstelt met een teleurstellende vaderrelatie. Ook Per, die uiteindelijk toch de zorg op zich neemt van zijn altijd afwezige en immorele vader, ervaart de bloedband met zijn oudeheer als pijnlijk. De door een beroerte gevelde Jerry is een bijna monddood personage. Maar dat weinig taal toch veel kracht kan hebben toont een scène waarin hij met twee woorden een hele rist tafelgenoten tot zwijgen brengt.

En dan is er - ook in dit derde deel - opa Gerlof, de scheepskapitein op rust, de tachtigplusser die traag maar scherp denkt en de rol van onalledaagse speurder op zich neemt. Professioneel politieonderzoek is bij Theorin alleen in een verre uithoek van de verhaalstructuur aanwezig. Gerlof wil bovendien een waardige oude dag: hij is weggegaan uit het bejaardentehuis omdat hij de lente niet wil zien vanachter driedubbel glas. Deze schrijver houdt altijd de vinger aan de pols van het leven.

 

Johan Theorin

Het misdaadgegeven brengt een maatschappelijk pijnpunt aan het licht: de gewetenloze porno-industrie die misbruik maakt van minderjarigen en andere slachtoffers. De socio-politieke aanklacht is aanwezig maar minder dominant dan bijvoorbeeld bij Mankell of Roslund & Hellström. Ook in 'Steenbloed' haalt het mededogen het van de boosheid: het noodlot is altijd sterker dan het individu.

Wie van Theorin wil genieten, moet willen stilstaan, ruiken en voelen, bereid zijn om in de eigen ziel en in die van anderen te kijken. Het leven op Öland is er één van traagheid en subtiele diepgang.

'De tijd was langzaam zoals in de wereld van de elfen,' zo klinkt het.

Dit is geen literatuur voor de haastige plotlezer.

Maar in ruil voor je openheid krijg je een heel eiland cadeau!

Quotering: ****

Uitgegeven bij De Geus - 2011

De boeken van Johan Theorin