Jan Vantoortelboom - De man die haast had

Knarsende sloten ! 

 

 

'Het is de machteloosheid die ik niet kan verdragen.'

Terwijl hollende mensen onze wereld bevolken, heeft Leon, het hoofdpersonage uit het derde boek van Jan Vantoortelboom, op een heel andere manier haast. Hij hoort geen innerlijke stem die hem aanmaant om zijn talenten te gebruiken, een uitdagende baan te zoeken, een gezin te stichten... Dat laat hij over aan zijn vriend Bertrand. Leon, de schoolconcierge, heeft geen vertrouwen meer in het leven maar weet precies wat hij aan de dood heeft. 'Het is beter rechtop te sterven dan op je knieën te leven', port Bertrand hem aan. Hij vergeet hierbij dat je het begrip 'rechtop sterven' op meer dan één manier kunt invullen...

Leons verkrampte apathie is het gevolg van twee jeugdtrauma's: de bijna-doodsmak die zijn oppas Elsie in zijn nabijheid maakte en het overlijden van zijn moeder, wat later. Hoewel het kindermeisje als een plant verder leeft, wordt ze zijn gesprekspartner. In het verzorgingstehuis smeert hij de lavendelolie van zijn overleden moeder liefdevol over haar handen. Voortaan worden zijn dagen gevuld door een vrouw die haar ziel al heeft weggestuurd. 


Water en wind in Zeeland
© ucr.nl 

In deze kleine roman verlaat Jan Vantoortelboom zijn West-Vlaamse geboortestreek. Het natuurlijke decor is nu een zeedorp aan de Schelde met maanverlichte winternachten en verspreide boerderijen. Het is een plek waar 'de nevel van opspetterend water als een masker van koud zweet aan je gezicht bleef kleven.' De keuze voor deze nieuwe achtergrond betekent niet dat hij zijn karakters en thematiek heeft losgelaten. De confrontatie met schokkende gebeurtenissen in de huiselijke kring en de wending die ze aan het leven van de getroffenen geven, is een herkenbare invalshoek. Het geknakte bestaan levert 'een voor' en 'een na' op. Bij dat universum horen vrouwen die troosten maar hun kroost ook verlaten en vaders die wat onmachtig aan de zijlijn staan. 

Deze auteur creëert werelden die op een bedrieglijke manier veilig zijn maar waarin van het ene moment op het andere het noodlot meedogenloos toeslaat. Melancholie en eenzaamheid maken nadien de dienst uit. Die leveren Leon 'een gezicht van steen' op. Bij het vorm geven van zijn verhalen vertrekt de schrijver steeds van intieme scènes, een microkosmos die geen beschutting biedt voor de graaiarmen van boze krachten. Jan Vantoortelboom is een sfeerschepper, een verteller en een beschouwer in één!

'Meester mitraillette'
betekende de grote doorbraak voor Jan Vantoortelboom

Schoolconcierge Leon moet ervoor zorgen dat de sleutels van deuren en poort keurig op hun plaats hangen in het sleutelkastje. Waar in Vantoortelbooms debuutroman, De verzonken jongen, de sleutel de deur opende naar het kasteel van de verbeelding en daamee naar een bron van energie en troost, staat het beeld hier voor deuren die gesloten blijven. Is De man die haast had dan een donkerder boek? Donker wel, maar niet donkerdér. Daar zorgt het verrassende slotakkoord voor. Uit de hoek van de medemens blijkt onverhoopte compassie te kunnen komen! Grote schrijvers zijn trouw aan zichzelf maar weten ook hoe ze de lezer voetje kunnen lichten...


Quotering: ****

Uigegeven bij Atlas Contact - 2015

De boeken van Jan Vantoortelboom