Georges Simenon - De gele hond

 Maigret, een a-typische speurder !

 

 

'...want hier was het juist mijn methode

om geen methode te hebben.'

Rustgevende misdaadromans horen niet meer bij onze tijd. Schrijvers gaan op zoek naar zinderende plots, lezers naar hartkloppingen. Dat een bedaard ritme en een gezapige, pijprokende commissaris geen synoniemen van saai hoeven te zijn, toont de Luikse detective schrijver, Georges Simenon (1903-1989), aan. Zijn Maigrets werden onlangs naar hedendaags Nederlands hertaald en vinden nieuwe lezers.

Het decor van De gele hond is Concarneau, net als in de vooroorlogse jaren een sfeervol Bretoens havenplaatsje.
'Er is maar één zonnestraaltje nodig om Concarneau een transformatie te laten ondergaan, want dan krijgen de muren van de oude stad, die er in de regen zo naargeestig uitzien, een vrolijke stralend witte kleur', zo typeert Simenon het vestingstadje.
Teruggaan naar de jaren '30 heeft iets van kijken naar een toneelstuk. Er komen handkarren en mestschuiten voorbij, de heren dragen bolhoeden en dassen van wit piqué, op de grond van de kroegen ligt zaagsel. Het is net echt maar toch niet helemaal... Bovendien is de klassenscheiding tussen de notabelen en het volk zichtbaar aanwezig. Dat een welgestelde vrouw ermee dreigt een politieman te laten degraderen omdat de gang van het onderzoek haar niet zint, is op de dag van vandaag niet meer voor te stellen.

De natuurlijke haven van Concarneau 
©  www.concarneau.fr

Wanneer een vreemde brievenbusaanslag wordt gepleegd, neemt Maigret zijn intrek in hotel De l'Amiral, de plek waar enkele heren van stand elke dag een glaasje komen drinken. Omdat de dagen nadien een nieuw slachtoffer wordt gevonden en er zich andere verontrustende verwikkelingen voordoen, slaat de paniek toe, strijken persmuskieten uit Parijs neer en voert de burgemeester de druk op het rechercheteam op.

Maigret wordt bijgestaan door een jonge inspecteur die zweert bij nieuwerwetse technieken zoals analyse van vingerafdrukken en ander sporenonderzoek. De commissaris bekijkt deze evolutie vanop een afstand en eigenlijk een beetje vanuit de hoogte. Je hoort hem denken dat er niets boven de intuïtie van de speurneus gaat en je voorvoelt dat Simenon hem gelijk zal geven. Omdat de commissaris van 'zijn leerjongen' een zelfstandige denker wil maken, prent hij hem in om vooral geen voorbeeld aan hem te nemen en geen theorieën af te leiden uit wat hij zijn leermeester ziet doen.

Terwijl inspecteur Leroy hand- en spandiensten verleent, gaat de commissaris zuinig om met de meters die hij aflegt en het aantal woorden dat hij in de mond neemt. Dat geeft hem een vals imago van traagheid en onkunde. Als hij zijn pijp schoonmaakt zou je moeten weten dat zijn hersens op volle toeren draaien. Hij is de rechercheur die alle raadsels oplost, de man die de wereld weer veilig maakt.

 

Hoewel de politieman-ziener een charmante literaire ingreep is, past hij bij een andere tijd. Ook met uitleggerigheid komen hedendaagse misdaadauteurs niet meer weg. In plaats van mee te kunnen lopen en te denken met hulprechercheur Leroy worden de lezers pas betrokken bij zijn werk als hij verslag uitbrengt bij zijn meerdere. Ook Maigret zelf onthult zijn denkpuzzel tijdens een klein college dat hij aan het eind van het boek voor de andere plotspelers houdt. Simenon trekt voor dit discours tien bladzijden uit. Voor het leesplezier en de band met het verhaal is al die uitleggerigheid geen goede zaak. Duiding hoort bij journalistiek, niet bij literatuur!

Wat de Luikenaar wel in de vingers heeft, is het neerzetten van een mysterie. Wil je de lezer bij het nekvel grijpen, dan moet je hem een boeiende vraagstelling voorleggen. Wat doet een vuilgele hond, die niemand kent, op de plaatsen delict? En van wie zijn de extreem grote voetafdrukken op die plekken? Ook de handigheid waarmee Maigret zich een weg baant tussen leugen en waarheid, tussen de zich boven de wet wanende notabelen en de ploeterende lage klassen, maakt van De gele hond een waardevolle leeservaring.

Je sympathie gaat niet alleen uit naar de stoïcijnse eigenzinnigheid van het hoofdpersonage maar ook naar het sociale engagement van de auteur. Wie Simenon enkele romantechnische tekortkomingen kan vergeven, krijgt een kleinschalige wereld terug met een speurder die bot is voor elitaire klaplopers maar een Robin Hood voor zwoegers aan de onderkant van de maatschappij!

Noot: Wie zorgvuldiger gecomponeerde en gestileerde Simenons wil lezen, vindt wellicht zijn gading in zijn romans. Aanrader is De premier.

 

Quotering: ***½

Uitgegeven bij De Bezige Bij - 2015

De boeken van Georges Simenon