Voorbij het geweld en het bloedvergieten
 Zeinab: 'Er zitten nog overal kleine Moebaraks, op kantoor, in huis, op straat'.
De brandhaarden van de wereld leveren al te vaak crisisjournalistiek op. Het snelle komen-en-gaan-en-plaatjes-schieten is niet alleen informatie-arm maar verstevigt ook de clichébeelden en vooroordelen. Van anderhalve minuut in het journaal word je niet echt wijzer.
Sinds Petra Stienen de Arabische wereld - en vooral Egypte en Syrië - tot haar werkdomein heeft gemaakt, gaat ze resoluut voor de tegenovergestelde aanpak. Tussen haar eerste boek 'Dromen van een Arabische lente' en haar nieuwste liggen de puinhopen van een land waar ze woonde en werkte. Maar toch is 'Het andere Arabische geluid' geen verhaal over brandende Syrische steden want bloed en ruïnes krijgen we elke dag voorgeschoteld. Zonder de pijnpunten te omzeilen, laat de Arabiste ons de hoop, de kracht, de talenten en de initiatieven zien van mensen die geen willoze onderdanen willen zijn maar volwaardige burgers. Dit is een boek met een blik op de toekomst want ooit zullen de wapens zwijgen.
 |
| Historische souk van Aleppo, onlangs in vlammen opgegaan © Thibault Roland |
Individuen die een rolmodel en motor voor de samenleving zijn, kan elk land goed gebruiken maar als je met wijdverspreid analfabetisme en slecht onderwijs tout court te maken hebt, zoals in Egypte (maar 1 op 4 mensen leest er een krant), dan moeten ze uit bijzonder hout gesneden zijn.
Zo is er Mahmoud Salem, een jonge extraverte bankier, die vindt dat hij 'met niet genoeg middelvingers geboren is'. Hij richtte een wifi-zenuwcentrum op bij het Tahrirplein.
Een stadsgenote van hem, Basma-el-Husseiny, brengt zang, dans, literatuur en muziek naar allerlei locaties zodat ook mensen in achterstandswijken in contact komen met vrije expressie en cultuur.
En Khalil Nasrallah, een gepassioneerde pionier van de biologische landbouw en sociaal ondernemen, bouwde een exportbedrijf met 1000 werknemers uit. Dat is een huzarenstukje in een economische omgeving waar corruptie en connecties met generaals en andere machthebbers de dienst uitmaken.
Ook uit Syrië komen ontroerende verhalen van sterke mensen die hun dromen waarmaken. Maan, bijvoorbeeld, die jarenlang tegen de stroom inroeide en uiteindelijk een onafhankelijke bibliotheek uit de grond stampte. Ook in dat land is er een groot gemis aan boeken en de toegankelijkheid ervan voor het ruime publiek. 'Er worden jaarlijks in de Arabische wereld minder boeken vertaald dan in Spanje,' hoor je uit zijn mond.
Sinds enige tijd kijkt Maan toe vanuit Beiroet en misschien hangt er nog steeds een bordje op de deur van de Etana-bib: 'Gesloten wegens onderhoud.'
Maar je kunt altijd een doorstart maken. Dat bewijst Ahmad Ali, bij wie je het lekkerste ijs uit de Arabische wereld kunt eten. Het familiebedrijf werd twee keer onteigend... en telkens opnieuw opgebouwd. Hij geeft toe dat hij, buiten zichzelf, maar één zakenman kent die zich niet met corruptie inlaat.
'De macht van het volk is
groter dan de mensen aan de macht.'
Wael Ghonim
Voor sommige krachtige stemmen, zoals die van Maan, kwam de dreiging van martelkamers zo dicht bij dat ze, bijna vleugellam, in het buitenland betere tijden gingen afwachten. Daar kunnen ze zich wel nog nuttig maken door, onder meer, in een denktank te functioneren want wetten en instituties zullen vernieuwd moeten worden of helemaal, met een blanco blad in de hand, bedacht. Soms kunnen ze een concretere bijdrage leveren door, bijvoorbeeld, burgerjournalisten hun know how en materiaal - zoals mini-camera's - ter beschikking te stellen. Het 'clicktivism', de internetcommunicatie, is immers een belangrijke ondersteuning gebleken voor de revolutie.
Dit is slechts een greep uit de rij uitzonderlijke mensen die in 'Het andere Arabische geluid' aan het woord komen. Hun energie drijft op de liefde voor hun land.
Intussen zetten ook meer en meer doorsnee burgers een stap vooruit. Hun geest is opengegaan omdat de revolutie individuen van allerlei strekking bij elkaar heeft gebracht. Zelfs Petra maakt nieuwe vrienden met verrassende achtergronden. Zo is er de jonge salafist (ultra-orthodox) Mohammed Tolba, die aan een dialooggroep deelneemt waartoe ook vrouwen en christenen behoren.
Mensen die hun grenzen durven te verleggen zijn mooi om te zien.
 |
| Café Riche in Caïro, waar menige revolutie besproken werd © AWWS |
'Revolutie kun je niet terugbrengen tot één seizoen', zo klinkt het ergens in 'Het andere Arabische geluid'. Ondanks de wilskracht en het potentieel is er nog gigantisch veel werk aan de winkel. Zoals Zeineb hierboven aanhaalt, verdwijnt de dictatuur niet tegelijkertijd met de dictator. En waar moeten de tientallen miljoenen banen vandaan komen om de jongeren aan het werk te krijgen? Kansen en een waardig leven hebben ook met inkomen te maken.
Toch speelt de grote strijd zich niet alleen binnen de grenzen af. De stemmen in dit boek laten zich meer dan eens scherp uit over de houding van Europa. Aan mooie praatjes hebben revolutionairen niet veel. Het Westen moet de markten openen voor hun producten, ophouden dictators te steunen en stereotype denkbeelden wegpoetsen. De Arabische cultuur meer is dan buikdansen en bidden in de moskee!
Naast alle inzichten en informatie uit de eerste hand, biedt Petra Stienen je vooral haar persoonlijkheid aan: gedreven, betrokken, vasthoudend... Het zijn mensen met dit soort eigenschappen die het verschil maken, midden in de krachtmeting of op gepaste, beschouwende afstand!
Dat je al deze genereuze burgers die de revue passeren - al was het maar in gedachten - de hand kunt drukken, maakt de warmte van dit boek uit!
Quotering: ****½
Uitgegeven bij Nieuw A'dam - 2012
Geen opmerkingen:
Een reactie posten