Yue Tao - Schemering boven Shanghai

 Niet alle boeken willen branden !

 

'Veel van de succesvolste zakenlui tegenwoordig

waren in de Culturele Revolutie ook de roodste, fanatiekste Rode Gardisten.'

 

Met je debuutroman in het historische én persoonlijke verleden van je personages willen duiken, is geen eenvoudige opgave. Net omdat je duidelijk wil zijn, dreig je teveel te vertellen. Je onderwerp versmallen tot een gegeven uit het leven van je hoofdkarakter en wat secundair licht laten schijnen op je nevenpersonages, is in principe de beste oplossing. 

In Schemering boven Shanghai kiest Yue Tao voor het verhaal van Lan die, na een verblijf van tien jaar, Amsterdam inruilt voor haar geboortestad aan de Oost-Chinese Zee. Lan heeft het rusteloze van kinderen die hun biologische ouders niet kennen. Maar wat doe je als de oudere generatie haar geheimen niet wil prijsgeven? Haar oom en tante, bij wie ze is opgegroeid, vinden dat je je lot moet accepteren en niet moet omkijken. Ook Lan zelf twijfelt aan de zin van haar zoektocht. 'Misschien moeten mensen geluk onthouden en pijn vergeten om te kunnen leven', zo klinkt haar aarzeling. Toch heeft het lot veel gezichten. Wanneer een bijzonder boek op haar pad komt, wijst dat haar de weg naar het verleden.

Shanghai, een metropool die nooit slaapt
© d'n'c

Dat Yue Tao literatuur gestudeerd heeft merk je aan haar keuze voor een bindend element. De traditie van de krekelgevechten, die teruggaat tot de 7de eeuw, loopt als een rode draad door de roman. Dat is een uitstekende vondst omwille van het contrast tussen de liefdevolle verzorging van krekels en de gevechten op leven en dood die mensen in vervoering brengen. Het is bovendien een handig thema omdat het de auteur de kans geeft om illegale gokpraktijken kritisch te benaderen en een lijntje uit te gooien naar de Culturele Revolutie (1966-1976). In die tijd poetsten de communistische machthebbers de kleine en de grote cultuur weg uit de Chinese samenleving. Hun bemoeizucht ging zo ver dat zelfs de krekelliefhebberij verbannen werd.

Hoewel deze socio-politieke, revolutionare beweging onder leiding van Mao Zedong, veel littekens naliet, lijkt de schrijfster ook te willen zeggen dat lang niet iedereen eronder gebukt ging. Zakenman Jin, de mannelijke tegenspeler van Lan, kijkt zonder wrok terug op zijn gedwongen tewerkstelling in een achtergestelde uithoek van het land. Toch kun je je niet van de indruk ontdoen dat de generatie die groot werd in een maatschappij met weinig immateriële normen en waarden, vooral goed is geworden in geld verdienen en uitgeven. Ook Lans voormalige buurjongen, Yu Jianjun, is daar een voorbeeld van. Zijn hebzucht contrasteert met de diepzinnige eenvoud van zijn vader, het meest aansprekende karakter uit dit boek.

Yue Tao kleurt haar literaire tekening goed in. Je steekt allerlei weetjes in je zak, bijvoorbeeld over de Oosterse angst om gezichtsverlies te leiden, de zakencultuur, de tongval van noorderlingen en zuiderlingen, Mongoolse yoghurt, het verwijfde imago van Shanghainezen, het anti-dopingbeleid in de krekelsport... In het beschrijvende is deze auteur best te genieten. Het euvel is dat ze haar personages teveel laat beschrijven en uitleggen. Zinnen als:
'Door zijn beroep is Ray erin getraind niet op te geven tot zijn doel bereikt is.'
'De baby waar ze over praat is niemand anders dan ikzelf.'
'Blijkbaar is het dierlijk instinct van mensen nog steeds diep geworteld.'
...komen te vaak voor. Dit zijn conclusies die de lezer zelf moet trekken uit de context die de schrijver schetst. Voor een fictieauteur is uitleggerigheid absoluut taboe!

Krekelkooitjes © Ivan Walsh

Schemering boven Shanghai heeft een intrige met veel potentieel maar als je de romantechnische wetmatigheden niet respecteert, heb je geen transportmiddel om het verhaal tot bij de bestemmeling te brengen. Een eerste vereiste is dat je je personages de situaties laat beleven. Op die manier geef je de lezer de kans om zich betrokken te voelen, een band te smeden met de karakters en hun confrontatie met het leven. Naast de interne stem spelen ook de dialogen hierbij een rol. Helaas voelen de gesprekken tussen de plotspelers niet altijd natuurlijk aan.

Ook met het vasthouden van de spanningsboog heeft Yue Tao veel moeite. Dat merk je onder meer aan de slotgedachten van de hoofdstukken. Die laatste doven als het ware uit in plaats van al te reikhalzen naar wat nog zal komen. En als je kijkt naar de kleine ruimte, dan stel je vast dat de metaforen iets minder clichématig mogen zijn. '...onverwachts als een onweersbui in de zomer', is een beeld dat je moet vermijden. 'Hakken als eetstokjes', is dan wel weer leuk!

Een boek schrijven begint bij het afbakenen van je onderwerp. Daarna moet je een stuwend en beklijvend verhaal afleveren... een aartsmoeilijke oefening! Daarom zou een workshop bij een ervaringsdeskundige deze debutante enkele banken vooruit helpen!


Quotering: ***

Uitgegeven bij De Geus - 2015

De boeken van Yue Tao