Thomas Glavinic - Het grotere wonder

Op een ladder boven de afgrond

 

'In zijn binnenste was iets gebroken

wat voor evenwicht had gezorgd tussen orde en chaos,

tussen bovenmatige activiteit en passiviteit,

tussen obsessie en onverschilligheid,

tussen optimisme en wanhoop, tussen oude en nieuwe tijd.'

 

Als je opgroeit bij een steenrijke pleegvader en voor de rest van je leven kunt doen waar je zin in hebt, dan moet het bestaan toch betrekkelijk eenvoudig zijn... of niet?

Hoewel Jonas, de hoofdfiguur uit Het grotere wonder, tijdens zijn jeugd wel enkele emotionele klappen te verwerken krijgt, vindt hij ruggensteun in de cocon van een gezin dat niet bepaald gezien wordt als de hoeksteen van de samenleving maar wel een warm nest is vol grensverleggende ervaringen en dromen. Als die wereld uit elkaar valt, moet het kuiken zelf leren vliegen en dat blijkt niet zo simpel te zijn. Dat je vrijheid als een hoog goed bestempelt, betekent nog niet dat je weet wat je ermee moet doen...


De top van de Mount Everest is een speelbal van de weergoden.
© ilkerender

Jonas reist als een kip zonder kop van hot naar her, doet de vreemdste aankopen (een goederenwagon, een schip, een eiland), woont even in een boomhuis in Noorwegen, gaat rusteloze relaties met vrouwen aan. 'Ik geloof dat ik iets zoek maar zelfs dat weet ik niet zeker,' zo klinkt zijn wanhoop. 'Hij zou nooit een welbesteed leven leiden als hij zich niet aan iets probeerde te wijden dat groter was dan hij', laat de auteur hem denken op een helderder moment. In deze laatste woorden hoor je een spirituele wens die hij invult met zijn fascinatie voor zonsverduisteringen ('Hij zou de hele wereld afzoeken naar momenten als deze'.).

Nadat hij uiteindelijk toch dat ene, echte waardevolle - eigenlijk die ene waardevolle - gevonden lijkt te hebben, valt de bodem opnieuw uit zijn leven. Het verstoorde evenwicht uit het citaat boven dit stukje is weer helemaal terug. Kan het hersteld worden en hoe dan? Met het beklimmen van de hoogste berg op aarde waar hij getuige kan zijn van de meest indrukwekkende zonsverduistering uit zijn leven misschien? Dichter bij de kosmos kun je niet komen. Dichter bij de dood ook niet. Net als de bijbelse Jona(s) hoor je hem zeggen: 'Ik ben liever dood dan dat ik zo verder moet leven.'

De Mount Everest is een uitgelezen plek om de wereld en jezelf te overschouwen. En dat is precies wat Jonas doet in de verhaallijn die deze roman draagt. Hoewel de berg voor een groot stuk bevolkt is met avonturiers die, wachtend op gunstig weer, geregeld een feestje bouwen, houdt hij zich afzijdig. Met rijke lui die uit verveling op zoek zijn naar kicks en zich gedragen alsof ze aan een gezondheidswandeling gaan beginnen, heeft het hoofdpersonage geen boodschap.

De sherpa's zijn de echte helden van het hooggebergte!

De Oostenrijker Glavinic weet wat bergbeklimmen doet met mensen. Op een zintuiglijke manier brengt hij het gevecht tussen individu en oerkracht tot bij de lezer. Je ervaart bijna lijfelijk hoe stijgijzers, touwen en ladders de klimmers over spleten en wanden loodsen of hoe ijsvallen en hersensoedeems voor dodelijke verrassingen kunnen zorgen. Even aansprekend in beeld gebracht is de manier waarop er met de extreme omstandigheden en de bijbehorende angst wordt omgegaan. Sommigen sluiten weddenschappen af over het aantal te verwachten doden, anderen houden het bij verbale steekspelletjes vol zwarte humor.
 
Het grotere wonder is in de eerste plaats een beschouwende roman. Existentiële vragen en doordenkertjes allerhande larderen het boek. Jonas is een zoekende die voortdurend met zichzelf in gesprek is. Toch lijkt de protagonist niet in staat om zichzelf te redden, hij moet gered worden. Om hem te kunnen pruimen moet je graag in het gezelschap verkeren van iemand die vooral leegte ontmoet. Die leegte dreigt wel eens over te slaan naar de leeservaring. Om zijn karakter naar de kern van zijn identiteit te drijven, heeft Glavinic gekozen voor de hyperbool, een stijlfiguur die zijn oorsprong vindt in de meetkunde. Deze literaire toepassing heeft alles te maken met overdrijving. Denk aan de over-the-top-ervaringen van het hoofdpersonage. De kunst is om binnen die uitvergroting geloofwaardig te blijven. In welke mate de auteur slaagt in zijn opzet, hangt af van de belevingswereld van zijn lezers. Stof tot nadenken is er sowieso voor iedereen te over! 

Het slotakkoord van deze eigenzinnige roman is een variant op het leven van de Hebreeuwse Jona(s). Op zoek naar een groot wonder kun je misschien nog een groter wonder vinden...!


Quotering: ****

Uitgegeven bij Signatuur - 2015

De boeken van Thomas Glavinic