Maaike Gerritsen - De achterblijvers

Gestrande levens

 

 

 'Sprengler bedacht dat hij dagelijks veel open monden zag

maar toch nauwelijks communiceerde.'

De buitenwereld wil zich wel eens afvragen wat twee erg van elkaar verschillende mensen (partners of vrienden) bij elkaar brengt. Oppervlakkig gezien delen ze weinig: ze komen uit verschillende milieus, staan anders in het leven, kleden ze anders, hebben uiteenlopende interesses... Zo'n bizar ogende vriendschap is de invalshoek van De achterblijvers.

Sprengler is een oudere tandarts die door het leven tot de orde wordt geroepen. Hij heeft een progressieve ziekte onder de leden en bovendien last van gewetenswroeging. Vakkennis heeft de man te over. Hij wordt zelfs geregeld gevraagd om slachtoffers van natuurrampen aan de hand van een gebitsonderzoek te identificeren. Als de tsunami over Azië rolt, vertrekt hij met het Rampen Identificatie Team naar Thailand.

Wanneer hij uit zijn comfortzone wordt gehaald en zich met relaties en opvoeding moet bezighouden, bakt hij er veel minder van. Dan krijg je iemand te zien die moeite heeft met empathie, er niet van houdt te worden tegengesproken en vlucht voor confrontaties. Vooral zijn dochter lijdt hieronder. Zij past niet bij het pad dat haar vader voor haar heeft uitgestippeld. Zo'n egotrippende man heeft een schokkende ervaring nodig om inzicht te krijgen in wie hij is.

Phuket na de tsunami

In de tweede verhaallijn ontmoet je Fae, een puber uit een gebroken gezin die een trauma met zich meedraagt. Zij moet in het reine zien te komen met het schuldgevoel dat ze zichzelf aanpraat en met de gezinschaos die ontstaan is uit een nauwelijks te verteren catastrofe. Langzaam wordt duidelijk dat Sprengler en Fae meer delen dan op het eerste gezicht lijkt en dus iets wezenlijks voor elkaar kunnen betekenen. Een prachtig thema... maar een roman is maar zoveel waard als de uitwerking van het perspectief. 

Hoewel De achterblijvers veelbelovend begint, meteen vragen oproept over wat de hoofdpersonages gemaakt heeft tot wie ze nu zijn en wat er tussen hen kan groeien, verliest het verhaal alle spankracht in het middenstuk. Daar wordt het een beschrijvend gebeuren in plaats van een ontdekkingstocht door de geest van de karakters. De tsunami-ravage roept een déjà vu-beleving op en de vele weetjes over slachtofferidentificering zijn wel leerrijk maar verlammen de romanontwikkeling.

Ravage in Patong Beach

In een boeiend fictieboek leggen de personages een geestelijke weg af en net dat proces ontbreekt hier helemaal. Je volgt veel meer de situatie waarin de karakters zich bevinden dan hun relatie tot die situatie. Op die manier komen gedragswijzigingen uit de lucht vallen. Het betekent ook dat je als lezer geen band met de plotspelers kunt opbouwen, dat ze wat bloedeloos blijven. Daarnaast halen de beschouwende inkijkjes in onze conditon humaine ('We hebben allemaal projecten nodig om ons leven zin te geven.') weinig niveau. Bovendien worden er veel zijpaden bewandeld die ergens in de lucht blijven hangen in plaats van op te gaan in het hoofdverhaal. Algemeen gezien ontbreekt het De achterblijvers aan originaliteit, diepgang en de naturel die bij een getalenteeerde auteur hoort.

En hoe zit het uiteindelijk met de, als bijzonder, aangekondigde vriendschap tussen Sprengler en Fae? Zelfs die komt niet uit de verf of moet je zeggen dat ze, in het tsunami-geweld, kopje onder is gegaan?
 

Quotering: **½

Uitgegeven bij Ambo - 2014

De boeken van Maaike Gerritsen