Derwent Christmas - De stilte voor Julia

 Vermorzeld door de dood

 

'Binnen dezelfde werkelijkheid

kunnen mensen in heel andere universums leven.'

 

Mindfulness, de nieuwe religie voor de gestresste medemens, is een fenomeen dat de laatste jaren veel aan populariteit gewonnen heeft. En zoals het past bij een geloofsovertuiging, vinden believers en non-believers weinig raakvlakken. Bij deze laatsten overheersen vooral wrevel en spot. Aan dat soort energievretende negativiteit doen de aanhangers niet. Die 'blijven bij zichzelf', zoals dat heet in hun jargon.

Helemaal in overeenstemming met deze spirituele trend, krijgt Aaron, de geestelijk en fysiek opgebrande hoofdpersoon uit De stilte voor Julia, een boek over Mindfulness cadeau. Hoewel de zieke docent zowel de bedoelingen van de gever als de boodschap van het boek in twijfel trekt, probeert hij sommige zenideeën toch tot zich te nemen. Hij leest over loslaten, niet oordelen, in het moment leven en mild zijn.

Op het ogenblik dat zijn dochter verongelukt, komt de echte test. Kan hij de modieuze levensfilosofie in de praktijk brengen en innerlijke rust vinden? Als hij ook nog zijn vrouw verliest, nemen wraakgevoelens de overhand en is de aanvaardingsgedachte uit de Mindfulness heel ver weg. Die ongebreidelde boosheid komt voort uit de overtuiging dat hij de persoon kent die de schuld draagt voor dit noodlotsdrama.

Begrippen uit de Mindfulness-filosofie

Op de dag van de tweede begrafenis vlucht hij weg van de ceremonie en meldt zich aan in een vakantiepark waar hij in een doolhof van huisjes en weggetjes terecht komt... een beeld dat staat voor iemand die het noorden volledig kwijt is.

In De stilte voor Julia tekent Derwent Christmas een scherp en gevoelig portret van een geslagene, een man die een verdriet moet torsen dat te groot voor hem is. In een beeldende en tegelijkertijd beschouwende stijl ontpelt de auteur, laag na laag, begrippen als radeloosheid, onmacht, schuldgevoel, gemis, vaderliefde...

Daarnaast is het ook een boek over troost of de onmogelijkheid om die te vinden.
'Achter ons volgde een stoet van mensen die ons kwamen steunen, maar geen enkele blik, aanraking of gebaar zou troost brengen,' zo overdenkt Aaron het sociale gebeuren rond de begrafenis van zijn dochter. 
Later zal hij meer dan eens zijn vrouw proberen te troosten, tevergeefs. Haar leegte kan niet meer gevuld worden. De zijne wordt gedempt met wraakplannen maar ook die bieden geen verlichting.

Leeuwarden (en omgeving),
 de setting van 'De stilte voor Julia'

De stilte voor Julia vraagt om traag gelezen te worden. Heel wat subtiele zinnen verdienen een moment van reflectie:
'De bomen aan weerszijden van de weg leken me met open armen te willen ontvangen.'
'... een knikje in de nek, zoals een levende nooit prettig zou kunnen liggen.' (wanneer Aaron zich voorstelt hoe zijn vrouw in de kist ligt)
'Ik voelde een warmte in mijn lijf die nogal koud aandeed.'

Wil je, zonder uit te glijden over clichés en onverteerbare emoties, een verhaal over diepe pijn en eenzaamheid brengen, dan dien je omzichtig te werk te gaan. En dat is precies wat Derwent Christmas gedaan heeft. Door een perfect gedoseerde afstandelijk te creëren en af en toe een tragikomische passage in te lassen, houdt hij het geheel geloofwaardig.
'De mens verraadt zich altijd in taal', lees je ergens. Dat geldt zeker voor auteurs. De taal waar deze Groninger zich van bedient legt een bekwaam stilist en een denker bloot. Daarom mag je dit boek ook rustig een existentiële roman (met een spanningselement) noemen.

De docent Aaron is van mening dat leraars falen als ze leerlingen niet kunnen bijsturen. Net zoals enfant terrible Bart hem uit handen glipt, zo verliest hij wat later de grip op zijn eigen leven. Accepteren dat je niet alles kunt beheersen, lijkt geen foute gedachte te zijn. Tot zover heeft de Mindfulness ons iets te vertellen. Maar laten we vooral kritische, betrokken wezens blijven. Ook met streven is niets mis. Zeker niet als je de intentie hebt om je verhaal in de ziel van je lezers achter te laten...


Quotering: ****

Uitgegeven bij De Geus - 2014

De boeken van Derwent Christmas