Femke Roobol - Springtij

 Levens op drift

 

'Het is net als met het erf:

alles is weggespoeld en ik kan niet meer vinden waar alles hoort.'

Het is nooit slecht om eraan herinnerd te worden dat vorige generaties niet konden genieten van vrijheden, die wij vanzelfsprekend vinden. Zo'n 80 jaar geleden, bijvoorbeeld, behoorden lijfstraffen, ook voor meisjes, tot de opvoedingsmethodes. Lang naar school gaan of een vak leren was bovendien niet nodig als je een rok droeg. Dat ervaart ook Kitty uit Springtij. Eigenlijk heeft ze helemaal geen stem.
'Ik wist niet dat jij iets te willen had,' zo klinkt het uit de mond van haar moeder.

In die magere jaren '30 baten haar ouders een kroeg uit bij de Afsluitdijk, die in aanbouw is. Binnen- en buitenlandse arbeiders werken zich tijdens lange, slecht betaalde werkdagen uit de naad. Op de grondwerkers en steenzetters met de ruwe, soms nagelloze, handen kijken de dorpsbewoners neer. Wanneer Casper, in zijn vrije tijd een begenadigd tekenaar, vriendschap sluit met Kitty wordt hem dat niet in dank afgenomen.

Het zware werk van een steenzetter bij de aanleg van de Afsluitdijk.
© www.eendijkvaneendijk.nl

De tweede verhaallijn brengt je naar 1953, het jaar van de watersnoodramp. In het leven van de Zuid-Hollandse Saartje voltrekken zich drie drama's in één dag. Door noodweer en dijkbreuken stroomt een groot gebied onder en doen de bewoners er alles aan om hun hachje te redden. Daarbij verliest haar moeder het leven. Een aantal uur eerder heeft Saartje bovendien bij toeval ontdekt dat ze een vondelingenkind is. Toch is ze vast van plan om orde te scheppen in de emotionele chaos en op zoek te gaan naar haar biologische ouders. 
'De gebeurtenissen moesten enige zin hebben, anders zou ik de grip op het leven verliezen', zo houdt ze zichzelf voor.    

Beiden verhaallijnen schuiven in korte hoofdstukken steeds verder in elkaar. Hoewel de constructie van deze roman geheid zit en er met oog voor details uiteenlopende werelden worden neergezet, is Springtij geen groots boek. Daarvoor wordt er te weinig gedaan met het potentieel van de invalshoeken: de strijd om te overleven in barre omstandigheden en de behoefte om te weten waar je vandaan komt. Het voorspelbare plot heeft last van een zwakke spanningsboog. Zowel de gebeurtenissen als de beleving ervan zijn op een clichématige manier uitgewerkt en worden met een afstandelijke pen beschreven. Dat maakt de ontmoeting met Kitty en Saartje verre van beklijvend. Op het achterplan van het verhaal trekt de schrijfster wel een klein, ontroerend, monument op voor de dijkwerkers die als 20ste-eeuwse slaven aan de veiligheid van Nederland gewerkt hebben... maar dat is een verdienste in de marge. Ook de hier en daar ingelaste doordenkertjes ('Het verleden haalt je altijd in... ook als je er niet op zit te wachten.') zijn eerder gemeenplaatsen dan prikkelende ideeën.

Het lezen van Springtij lijkt helaas op het nauwkeurig gadeslaan van een tafereel dat niet tot leven komt. Zoals een vakman geen kunstenaar is, zo beoefent Femke Roobol meer een ambacht dan literatuur. Haar fictiestem mist eigenzinnigheid en kracht.


Quotering: **½

Uitgegeven bij Luitingh Sijthoff - 2014

De boeken van Femke Roobol