Tupla M. - Schuld

Als god een andere kant opkijkt

 

'Ik keek naar het langs de gordijnen strijkende licht van de vuurtoren,

telde de seconden tussen de donkere en lichte momenten.'

Bij het verlies van een kind hebben partners doorgaans een verschillend verwerkingproces. Op zich is daar niets mis mee... behalve dat de band tussen hen onder druk komt te staan en soms helemaal stuk gaat. Dat is één van de gevechten die gevoerd worden in 'Schuld'.

Het oude decor vervangen door een nieuw kan voor een fris elan zorgen. Daarom verhuist het stadsgezinnetje - Rik, Eef en dochter Pippa - naar het geboortedorp van papa in Zeeland. 'De Zeeuwse hemel geeft ruimte in mijn hoofd', filosofeert Eef. Maar niet alles is er wijds. De dorpsgemeenschap is bijbelvast, plakt op zondag kranten op de ruiten, vindt glossy's verdorven en predikt hel en verdoemenis in het gezicht van andersdenkenden.

Zeeland, waterland © F.d.W.

Die religieuze onverzettelijkheid wordt verpersoonlijkt door de verbitterde buurman, een boer die het financieel niet gered heeft en blijkbaar nog aan een andere frustratie het hoofd moet bieden. Kruistekens kervend in het zand op zijn erf, roept hij een straffende god aan.
'Soms heeft een man een grotere vijand in zijn hart dan een heel leger in oorlogstijd,' zo drukt Rik's moeder het uit.

Intussen slalommen de getraumatiseerde partners om elkaar heen. Praktisch en zorgend, zoals veel vrouwen zijn, probeert Eef het gezin een doorstart te laten maken. Terwijl zij vooral de herinnering aan een levend kind wil bewaren, gaat de introverte Rik gebukt onder begrijpelijk maar onterecht schuldgevoel. De communicatie stokt.
'De afgelopen maanden was ik bang geworden voor gesprekken', zegt Eef.
Zwijgen betekent al gauw 'dingen achterhouden' en dat leidt tot verlies van vertrouwen. Hoe stop je zo'n neerwaartse spiraal?
'Ik was een padvinder, altijd zoekend naar oplossingen,' zo herinnert ze zich een jongere versie van zichzelf.

Tupla M.

Maar ook de moeder van Rik voert een innerlijke strijd. Zij heeft geleerd dat een echtgenote dienstbaar moet zijn aan haar man en dat de rigoureuze leefregels niet in vraag worden gesteld. Na zijn dood en door de omgang met Eef komen er barstjes in haar gedachtegoed. Ze komt eindelijk aan zichzelf toe. Op oudere leeftijd kritisch naar jezelf kijken en daardoor je verleden in vraag stellen, is een ontroerend gegeven!
De vrouwen in 'Schuld' zijn sterker dan de mannen.

Wat leer je over Zeeland en de zee?

Glinten in Westkapelle
© Beeldbank Stichting Cultuurbehoud Westkapelle

Alikruiken: zeeslakken, ook karakollen genoemd;

Duindoorn: struik met zure bessen die goed bestand is tegen zout en stuifzand;

Glinten: afsluiting met houten paaltjes, typisch voor Westkapelle;

Een mui: dieper kustwater met een sterke stroming die zwemmers de zee in kan sleuren. Muien ontstaan tussen zandbanken en bij golfbrekers.

Schrijven over liefde en dood, over het grootste verdriet en de diepste pijn, zonder in clichés te vervallen is niet iedereen gegeven. Tupla M. doet het met een sobere kracht en af en toe een uithaal waar je van schrikt:
'Dat onuitstaanbare, gewone leven dat aan die kamer voorbijtrekt waar jij gevangen zit met dat doodzieke kind.'
...of een niet voor de hand liggend beeld, bijvoorbeeld bij het aanraken van een hekje voor het huis waar het kind ooit woonde:
'Misschien zou er ergens nog een huidschilfer van mijn zoons hand aan de mijne blijven kleven.'
...of een tegenvoetse redenering:
'Niet dat Dylan helemaal alleen was, nee, was dat maar waar, want dan zou er niks gebeurd zijn.'

'Schuld' is gedoseerd opgebouwd. Het auteurspaar draagt gestaag maar rustig elementen aan die je dichter bij de personages en het Zeeuwse land brengen. Er wordt bovendien op een intelligente manier gebruik gemaakt van locale ingrediënten, zoals de symboliek van de aangespoelde walvis. Wat het misdaadgegeven betreft, vindt de rigide geloofsbeleving haar orgelpunt in een gruwelijke scène.

Dit is geen verhaal voor gejaagde plotlezers, wel één voor zij die willen begrijpen waarom schuld je gewoon kan overkomen - of je een vrachtwagenchauffeur bent, Rik of Simon heet - en nooit meer uit je ziel verdwijnt. Maar er zijn meer vormen van schuld en schuldgevoel, bijvoorbeeld die als gevolg van een bewuste keuze. Al deze nuances dragen bij aan de complexiteit die je van een goed boek verwacht.


Quotering: ****

Uitgegeven bij Verbum Crime (nu De Crime Compagnie) - 2012

De boeken van Tupla M.

Lees hier het interview dat Tupla M. aan De scriptor gaf