Franca Treur - De woongroep

Een contentmanager op zoek naar inhoud

  

'Wie in geluk gelooft is per definitie ongelukkig,’

zegt Alexander.
 

Als het debuut van een auteur bejubeld en gelauwerd wordt, dan geldt dat eerste boek spontaan als maatstaf voor het tweede. De auteur zwoegt en de leunstoellezer is kritisch: zo hard is het schrijversvak. In De woongroep heeft Franca Treur het Zeeuwse plattelandsleven ingeruild voor de grootstad. Het hoofdpersonage is nog steeds jong en zoekende maar staat dichter bij de volwassenheid. De horizon heeft zich verbreed in de richting van de wereld en vragen over zingeving.  

Elenoor, die haar brood verdient in het milieu van de bedrijfscommunicatie, besluit haar leven te delen met maatschappelijk geëngageerde jongelui. De groep is gehuisvest in een sfeervol Amsterdams pand. Als je eind twintig bent heb je de keuze om je te settelen in je baan, je relatie, je toekomstperspectief of die vaste grond weg te schoffelen en op zoek te gaan naar iets dat spannender is, eerlijker, hartverwarmender. Dat Elenoor niet lekker in haar vel zit merk je aan haar koopverslaving en aan haar fladderende jurken: die geven haar het idee dat ze zelf ook fladdert. Over haar vriend Eric, een historicus met een fascinatie voor WO II, zegt ze dat er 'negativiteit aan zijn kont kleeft'.   


Ook in een communeleven
gelden praktische afspraken.© Timon

Een sociaal experiment is dus welkom. Maar het laat zich raden dat het gras elders niet groener is. Het volk in haar nieuwe huis is net zo zoekende als zijzelf en heeft beslist niet meer persoonlijkheid. Het kleine beetje geestelijke diepgang vindt ze in de keukentafelgesprekken met Alexander, die in een zorginstelling werkt. Er wordt vergaderd over schoonmaakroosters en geldbesteding. En soms laat de club met een ludieke actie van zich horen. Uiteindelijk blijken de nieuwe vrienden bijzonder te willen zijn in de ogen van een ander en zich vooral te willen conformeren. Hoe broos hun netwerk is wordt aangetoond wanneer één van de huisgenoten spoorloos verdwijnt. Dan moeten de achterblijvers constateren dat ze de man al twee weken niet gezien of gemist hebben. Op dat moment krijgt Elenoor ook een stevige les in vertrouwen.

In De woongroep hanteert Franca Treur haar typische stijl: ironische afstandelijkheid die soms echt grappig is, leuke doordenkertjes, eigenzinnige observeringen, af en toe een stekelige dialoog en vaak varrassende stijlbeelden in de trant van:
'Achter haar bril zaten grote, heel lichtblauwe ogen, als van een dure pop.'
'Ik moet oppassen of het raam beslaat van zelfbeklag.'


Consequent leven is een uitdaging!

Helaas moet je ook vaststellen dat dit boek veel meer vorm dan inhoud is. Misschien is Jan, de vader van Eric, wel het sterkste personage. Over de kille man die graait in de beurs van hulpbehoevenden, kun je je tenminste opwinden. En dat heeft niet enkel te maken met zijn gebrek aan ethiek. De andere karakters, met inbegrip van de hoofdrolspeelster, zijn vlakke figuren. Van een verhaal over zingeving - een bijzonder moeilijke opdracht, trouwens - verwacht je dat het confronterender is. 'Zeggen deze personages misschien iets over (een deel van) een generatie?' kun je je afvragen. Gaat dit over jonge mensen die genoeg hebben van de maakbaarheidsgedachte, het idee dat je in een kansrijke samenleving niet kunt en dus niet mag falen? Ook niet als het over je geluk gaat. Is dit vluchtgedrag van individuen die niet veel meer willen dan geborgenheid??

De observerende houding van Franca Treur heeft romantechnisch een dubbele kant: enerzijds de charme van een licht absurdisme, anderzijds de onmogelijkheid om de plotspelers een boeiende ontwikkeling te laten doormaken. Als je leest om een band te creëren met personages, je te spiegelen aan een innerlijk proces, dan is afstandelijkheid een optie die niet werkt.

Deze auteur barst nog steeds van het talent. Franca Treur heeft een unieke stem maar zou gebaat zijn met een frisse invalshoek. Waar de geplogenheden van een Zeeuwse orthodoxe boerengemeenschap ons een niet-alledaagse leeservaring bezorgden, kun je de struikelblokken van een communeleven zelf wel uittekenen.
Een tweede boek blijkt meer dan eens een taaie dobber te zijn. Maar het is ook zo dat nummer twee niets zegt over nummer drie! 

Quotering: ***

Uitgegeven bij Prometheus - 2014

De boeken van Franca Treur