Arnaldur Indridason - Verdwijnpunt

 Wanneer het stormt in het fjord

 

 

'Politiemensen moeten geen zielzorgers willen zijn, Erlendur',
had Marion gezegd. 'Daar heb je dominees voor.'
'Jawel, maar het laat me nou eenmaal niet los.'
 

Storm in IJsland wil zeggen: geen hand voor ogen zien, daar naartoe gaan waar de wind je stuurt, je eigen stem niet horen... en snel bevriezingsverschijnselen krijgen. Vaak zijn de ijsregen en de sneeuw, die valt als naalden, onaangekondigd en geven geen kans op overleven aan wie zich op de hoogvlakte of op zee bevindt. Dat gebeurt onder meer in de Oostfjorden, een weinig toegankelijk gebied met verraderlijk weer, de streek waar Indridasons rechercheur Erlendur vandaan komt en waar tijdens hun jeugd zijn kleine broertje spoorloos verdween. In dat prachtige maar medogenloze land wonen kabeljauwvissers en vossenjagers, mensen van weinig woorden, even stug als het klimaat.
Tot zover de setting van Verdwijnpunt...

In het oosten van IJsland liggen diep ingesneden fjorden.
© ResSakarias

Zoals we van hem gewend zijn valt ook in dit boek de politieman Erlendur samen met de mens Erlendur. Dat is één van de redenen waarom het karakter zo geliefd is bij de lezers. Eigenlijk kun je zeggen dat Erlendur altijd op zoek is naar waarheid en dat op een hardnekkige manier doet. Waar nodig zet hij een figuurlijke voet tussen de deur. 'Het is ook geen pretje om een hufter zoals ik over de vloer te krijgen', zo geeft hij zelf toe. Wie in eerste instantie niet wil praten, doet dat uiteindelijk wel. In Verdwijnpunt ligt de waarheid erg dicht bij zijn eigen leven. Het moest er ooit eens van komen: de confrontatie met de omstandigheden waarin zijn broertje de dood vond. Het daarbij horende schuldgevoel knaagt al een eeuwigheid. Helemaal alleen neemt hij zijn intrek in het intussen vervallen familiehuis. Een gaslamp, wat dekens, een thermoskan met koffie... vervolledigen het beeld van de asceet die het materiële van zich heeft afgeschud om alleen zijn ziel over te houden.

Voor de poolvos is een bijzondere rol weggelegd in 'Verdwijnpunt'.

Met een kundig uitgebouwde omweg, die een spiegelverhaal is van zijn eigen zielenroerselen, komt hij bij het familiedrama terecht. In de spiegelvertelling zie je Ezra, een vereenzaamde man op leeftijd die met verlies en schuld moet omgaan. Die zijn een gevolg van het eeuwenoude spanningsveld tussen liefde, vriendschap en verraad. Erlendur dwingt de oud-visser tot een aanvaring met zichzelf en tot een soort biecht. Dankzij zijn motto 'Alles is van belang en speciaal dat wat niet belangrijk lijkt', vindt hij de sleutel naar een angstvallig gesloten verleden. Anders dan in de andere Indridasonplots mondt dit onderzoek niet uit in aanklacht en straf. Het lijkt erop dat de auteur wil zeggen: 'Het leven zelf kan ook straffen.' Als het mysterie uitgeklaard is, komt de rechercheur aan zichzelf toe en aan iets dat je loutering zou kunnen noemen. Het is in elk geval een bijna-antwoord waardoor Erlendur een persoonlijk hoofdstuk kan afsluiten. Wat er precies gebeurt is een mooie literaire vondst maar één die al in de eerste hoofdstukken wordt aangekondigd... een beetje jammer. 

De Westfjorden...
in een ander jaargetijde misschien nog iets mensonvriendelijker dan de Oostfjorden.

'Weer nam een oude tijd afscheid, onafwendbaar, en verscheen er een nieuwe', zo mijmert de politieman als hij denkt aan de bouw van de stuwdam en de aluminiumfabriek die de aanblik van de fjorden verstoren. Die filosoferende gedachte geldt evenzeer voor zijn privé-leven. Zonder de knellende band om zijn hart, moeten de boeven in Reykjavik voortaan extra op hun tellen te passen!

Het bijzondere aan Verdwijnpunt is dat alles en iedereen in elkaars verlengde lijkt te liggen: het heden en het verleden, de natuur en het menszijn. Op die manier kan het meest afgrijselijke ook harmonieus zijn... en dat is een bizarre vaststelling die een tijdje blijft nazinderen!


Quotering: ****½

Uitgegeven bij Q - 2013 (eerste editie 2012)

De boeken van Arnaldur Indridason