Lieneke Dijkzeul - Wat overblijft

Zwarte sneeuw

 

'Hij is het type dat vanaf de zijlijn het vuurtje opstookt,

zolang hij zelf maar buiten schot blijft. Een emotiehooligan.'

 

Lieneke Dijkzeul schrijft vaak over eenzaamheid. Dat gebeurt ook, en misschien nog net iets meer, in Wat overblijft. Twee gefnuikte levens vormen de drijvende kracht van dit verhaal. Op de vlucht voor oorlog en armoede kwam de Somalische Asli haar geluk beproeven in Nederland. Als je alleen naar de buitenkant kijkt, dan lijkt ze dat gevonden te hebben: een huwelijk met een goed verdienende man, een villa met twee auto's, een buitenhuis... Maar achter deze façade woont een solitaire vrouw die door haar man mishandeld wordt en door zijn familie vernederd. Bovendien is ze vanwege haar autistische en dove zoon aan haar woonst gekluisterd.  

 

Hoewel er geen excuus is voor huiselijk geweld, is er wel vaak een verklaring. Bernard is opgegroeid in een kil gezin met een berekende, egocentrische vader. Zijn creatieve natuur kreeg geen kans om zich te ontwikkelen: hij moest samen met zijn zo-vader-zo-zoon-broer het familiebedrijf in. Om voor zichzelf op te komen is zijn ruggegraat te zwak, zijn frustratie op zijn vrouw botvieren lukt hem des te beter. Met zijn mindervalide kind Keja bouwt hij evenmin een constructieve band op.    

Communiceren met autisten gebeurt vaak met de hulp van pictogrammen.
© Oudersvoorautisten.nl

Bij deze schrijfster gaat het nooit om een knallende finale die je niet hebt zien aankomen. Zij vertelt verhalen over mensen, over wie wij zijn en waarom we doen wat we doen. Ook in Wat overblijft worden de plotspelers mooi uitgetekend. Omdat pijn van iedereen is, identificeer je je moeiteloos met Asli. Hoe uitputtend het is om met een autistisch kind te leven, ervaar je bijna lijflijk. En je hoeft geen moeder te zijn om geraakt te worden door het bijna machteloos reiken van haar naar hem. Toch kan een kind met een beperking meer bieden dan je zou verwachten. Dat laatste is de knapste vondst van het boek.

Hoewel grote ellende een valkuil kan zijn voor een auteur, dreigt er voor Lieneke Dijkzeul uit die hoek geen gevaar. De beheerste Friesin voert nuchtere rechercheurs op en houdt de stijlteugels stevig vast. Verdriet en onrecht krijgen nooit de kans om weg te galopperen. Tegelijkertijd komt de boodschap onverbloemd aan. Die aanpak trekt ze door tot in de sfeertekening: subtiel herinnert ze je eraan dat op Kerst niet iedereen 'halleluja' zingt!  

Quotering: ****

Uitgegeven bij Anthos 2013 - eerste editie 2012

De boeken van Lineke Dijkzeul