Ian Rankin - Cold case

 De generatiewissel

 

 

'Op de een of andere manier is hij in het Carboon in zee blijven dobberen

terwijl de rest van ons geëvolueerd is.' 

Dat de auteurs van misdaadboeken heuse merknamen zijn en dus in het oog springend op de cover aanwezig zijn, is geweten. Als dat stijlvol gedaan wordt (zoals bij Pontus Ljunghill, bijvoorbeeld), kun je daar als lezer wel mee leven. Maar over the top is over the top en dus contraproductief. Het voorplat van Cold case pijnigt je ogen en doet je achteruit deinzen. De naam Rankin staat er gigantisch groot op en de combinatie van zwart met oranje is ronduit agressief.

Gelukkig kun je een boek openslaan als je het leest...

Binnenin vind je, vooral nu Rebus terug is, de vertrouwde Rankin-kwaliteit. De lefgozerige ondeugd van de inspecteur doet je gniffelen als vanouds, de Schotse recht-voor-de-raap-humor is verpakt in heerlijke dialogen. Cold case is zo’n boek waarbij je onderuit zakt en de auteurspen de rest doet. 

Als de gepensioneerde Rebus opnieuw hengelt naar een zaak waar hij zijn tanden in kan zetten, moet hij vaststellen dat de tijden veranderd zijn. Buiten de lijntjes kleuren wordt niet meer getolereerd, ook al mogen chefs nu bij de voornaam genoemd worden. Dat de technologische evolutie hem intussen voorbijgehold is, betekent dat hij moet wennen aan andere werkmethodes zoals het gebruiken van sociale media en e-fits (het ouder maken van gezichten van verdwenen mensen).  
‘Jij bent vinyl, zij is digitaal,’ zo drukt zijn maatje Siobhan Clarke het uit wanneer ze Rebus vergelijkt met de jonge kracht Christine Esson.
‘Vroeger kreeg je alles via je informanten gedaan’, moppert de pensionado ergens. ‘Het enige netwerk dat telde waren de contacten die je buiten op straat had rondlopen.’
 

Desolaat Schotland ©  Moyan Brenn

 

Maar toch… met of zonder de hulp van internet maken het interpreteren van feiten en het leggen van niet voor de hand liggende verbanden het verschil tussen een doorsnee speurder en een begenadigde speurdersneus. Bij het opsporen van een seriemoordenaar wringt Rebus zich een weg door obstakels binnen en buiten de politieclub. Terwijl superieuren hem voortdurend terugfluiten, vertaalt hij de gedragsregels binnen het corps wel erg fantasierijk.   

Dat de inspecteur al zijn leven lang een loopje neemt met die code, is een doorn in het oog van Interne Zaken, het orgaan dat toezicht houdt op het ethisch functioneren van politiemensen. Daarom werkt diensthoofd Malcolm Fox aan een belastend dossier. Het is jammer dat deze kleinere verhaallijn niet erg goed wordt uitgewerkt. Tussen de twee opponenten had het wat meer mogen knetteren. Fox fulmineert vooral in zijn ééntje.   

‘Rebus begon zich af te vragen of hij ooit eerder in zijn leven

verder van een pub verwijderd was geweest.’

Het decor van het Schotse binnenland komt wel uitstekend uit de verf. Op de slingerende, desolate wegen met uitwijkstroken hou je, samen met Rebus, de brandstofmeter in het oog, kom je een whiskystokerij tegen en zie je goed uitgeruste wandelaars de Highlands intrekken. De afstanden zijn er zo groot dat een portokabin soms dienst doet als politiepost. Als je er voor open staat, voelen het ritme en de sfeer van deze bladzijden erg prettig aan.

Fijngevoeligheid hoort ook bij ouder wordende personages. Rebus is bang voor oude dag, voor een tijd waarin hij kruiswoordraadsels zal moeten oplossen en overdag tv-kijken of staren naar de drankkast in de pub. Ook zware jongen Cafferty heeft zich uit de stadsarena teruggetrokken en moet accepteren dat een achttienjarige jongen met hersens en lef uit is op de wissel van de wacht.  

De Oxford Bar in Edinburgh, Rebus' stamkroeg
© Terinea IT Support

What you see is what you get, geldt voor Rebus en dus ook voor Rankin. Dat je erg goed weet wat je aan deze mensen hebt, speelt zeker een rol in het succes van boeken en schrijver. Maar wat je nog meer bindt is het idee dat je zelf in het verhaal aanwezig bent in plaats van ernaar te kijken. Rebus is zo levensecht dat je samen met hem aan de bar denkt te zitten of op het matje wordt geroepen. De bedrieglijke moeiteloosheid die over Rankins verhalen hangt, is een uiting van groot talent. Achter nonchalante replieken of beschouwingen schuilt een enorm vakmanschap. Rankin formuleert puntgaaf, elk woord is raak!

Of de Schot nog meer Rebussen te voorschijn kan halen... is een vraag waarmee je blijft zitten. Een nieuw onderzoek bedenken, moet lukken, maar ik kan me niet van de indruk ontdoen dat de pittige één-tweetjes met de nevenpersonages een beetje aan het opdrogen zijn.

Toch gun je de tegendraadse, knorrige inspecteur een nieuwe cold case, al was het maar om jezelf binnenpretjes te kunnen bezorgen als hij en Cafferty remise spelen of als hij het ijs op zijn voorruit wegschraapt met zijn betaalkaart. 

 

Quotering: ****½

Uitgegeven bij Luitingh-Sijthoff - 2013