Op pad zonder wegwijzers
'Zijn teksten waren ingewikkeld en zijn melodieën eenvoudig
zodat zijn woorden ademruimte kregen en konden resoneren.'
'Ik wilde van woorden muziek maken,' wist Leonard Cohen al vroeg. Die woorden kwamen jarenlang in de vorm van poëzie en romans. En als hij daar behoorlijk zijn kost mee had kunnen verdienen was de Canadees wellicht geen singer-songwriter geworden.
Maar van lovende recensies alleen kun je niet leven. Ook voor de zakelijkheid van het familiebedrijf, gespecialiseerd in chique kleding, voelt hij weinig. Die levert wel een levenslang goed in het pak zittende performer op.
Hij twijfelt of hij... country-zanger wil worden of toch de Canadese Bob Dylan. Dat gaat hij uitzoeken in New York waar hij geregeld logeert in het Chelsea-hotel, een ontmoetingsplaats voor artiesten. Janis Joplin, Jimi Hendrix, Beat Generation-dichter Alan Ginsberg... verbleven graag in het hotel van rode baksteen. Cohen maakt ook kennis met Lou Reed en Velvet Underground-zangeres Nico. In die roerige jaren '60 is New York een broeihaard van creativiteit maar ook de drugs zijn er niet weg te denken. Naar die stimuli zal Leonard het grootste deel van zijn verdere leven blijven grijpen.
 | ||||
| Chelsea Hotel New York © sam_lens
In '67, op zijn 33ste, brengt hij zijn eerste, wat over-producete, plaat uit: Songs from Leonard Cohen (met Suzanne). Vooral de Britten kunnen ze smaken. Hoewel zijn tweede, Songs from a room (met Bird on the Wire), een stuk soberder is, blijven enthousiaste kritieken uit. 'Een stem als uit het dodenrijk', zo klinkt het in de VS, waar hij nooit de aanhang en de waardering zal krijgen die hem wel aan de andere kant van de oceaan te beurt zal vallen. Wellicht communiceert zijn joodse ziel beter met het oude continent.
Hoewel hij bij zijn eerste optreden - een benefietconcert - onvast zong en van het podium afstapte, gaat hij na Songs from a room toch op tournee in Europa. Aan zijn concerten zal hij altijd hoge eisen blijven stellen, eisen die met absolute waarachtigheid te maken hebben. Maar de druk van de platenmaatschappij om promotieoptredens te geven, valt hem, plaat na plaat, zwaar.
Zijn derde album, Songs of love and hate, maakt hij uiteindelijk toch in Nashville. Voor de openingstrack Avalanche put hij uit een recent geschreven gedicht. Tussen de muziek van poëzie en de poëzie van muziek maakt hij geen onderscheid. Terwijl filmregisseurs zoals Robert Altman, Werner Herzog, Rainer Werner Fassbinder... hem lof toezwaaien, krijgt hij in het begin van de jaren '70 bij het grote publiek een steeds donkerder imago. Het aanhoudend creëren en de uitputtende tournees, zuigen alle energie uit hem weg. En het spook van de depressie ligt altijd op de loer: daarmee is hij erfelijk belast.
'I have no talent left
I can't write a poem any more'... zo dicht hij in die periode.
Waar hij ook weinig talent voor heeft is huiselijkheid en de vastheid van een relatie. Hoewel hij in de jaren '60 een gelukkige tijd beleeft met de Noorse Marianne Ihlen (cf. So long, Marianne) op het Griekse eiland Hydra, ontwikkelt hij daar een liefdespatroon dat hij in zijn verdere leven nooit zal kunnen doorbreken: lange relaties die toch niet blijven duren. En tussendoor zijn er de ontelbare one night stands (cf. Winter lady: 'Trav'ling lady, stay a while until the night is over...'). Leonard kan niet zonder de liefde en niet met de liefde. Altijd trekt het alleen zijn, het onthecht zijn, de contemplatie die nodig is om te leven en te creëren. Hij is veroordeeld tot de Tower of Song waar engelen hem aan de tafel kluisteren. En hoewel hij de kleinzoon van een rabijn is - spiritueel en god-zoekend - wordt Joshu Roshi, de Japanse boeddhist, zijn levenslange leermeester.
|
De opvolger, Recent songs, met onder meer The Gypsy's Wife, is bijgevolg een tegenhanger: sober, overwegend akoestisch en met Armeense en Arabische accenten. Cohen is tevreden, de algemene reacties vallen tegen. Roshi gaat mee op toernee.
Op Various Positions komen we Halleluja tegen, het nummer waar hij vijf jaar voor en na aan werkte en dat zijn jongste fans kennen uit Idols en X-factor. In '84 maakt het lied nauwelijks indruk. Voor de grote doorbraak is het uitkijken naar I'm your Man, een toegankelijk album dat ook goed verkoopt in de VS.
Voor hij vijf jaar lang de wereld de rug toekeert en in een berghut van het Zen Center bij Los Angeles een nieuw evenwicht probeert te vinden, maakt hij nog The Future. Vlak daarna wordt de combinatie van toeren en roesmiddelen hem teveel.
'Wie is er voor mij als ik er niet voor mezelf ben', verzucht hij in die tijd. Toch is Roshi er altijd voor hem.
 |
| Montreal, waar Leonard Cohen opgroeide © barniz |
Cohen moet opnieuw de wereld rond om concerten te geven. Gelukkig is zijn podiumvrees sterk afgenomen en reageren zijn fans warmer dan ooit. Hij wordt op handen gedragen en geniet.
Net zoals vroeger zingt hij over noodlot en dreiging, overgave en vergeving, lijden en verdriet, extase en verlossing.
Zoals Leonards boezemvriend en dichter, Irving Layton, het uitdrukt: 'Joden hebben altijd al aanleg gehad voor angst en pijn en eenzaamheid.'
 |
| Historisch Montreal © slack12 |
Alle grote kunstenaars zijn charismatisch en dus mysterieus. Leonard Cohen heeft ervoor gekozen om een beetje van de aarde zijn te zijn maar vooral van het hogere, van de kunst en het godsverlangen. Zwevend boven gewone stervelingen, dat is waar hij thuishoort.
Quotering: ****½
Uitgegeven bij Nijgh & Van Ditmar - 2012
De boeken van Sylvie Simmons
Geen opmerkingen:
Een reactie posten