'Jongleur van het leven'
'Zo grillig is het lot.
De ene keer laat het je winnen
en de andere keer spuugt het je in het gezicht.'
'Een schrijfmachine brak mijn levenslot
open', zo klinkt de openingszin van Het
geluid van de nacht.
Met deze woorden geeft de auteur haar
erewoord dat je bijna 600 bladzijden lang in de ban zult blijven van een
meeslepend, onalledaags verhaal.
'Wat een helse schrijfopdracht', denk je
dan...
‘God geeft kracht naar kruis. Je zult zien dat uiteindelijk alles goed komt.’
Als we kennismaken met het hoofdpersonage, is Sira nog een wereldvreemde, onbeduidende naaister in het Madrid van de jaren '30 maar al snel ontvouwt zich een leven dat haar naar het cosmopolitische noorden van Marokko brengt, in die tijd een Spaans protectoraat. Terwijl op het Iberisch schiereiland de burgeroorlog woedt, wordt er in de eeuwige lente van Noord-Afrika geflaneerd en gesocialized. Toch moet Sira, die als slachtoffer van een gewiekste minnaar, onder schulden gebukt gaat, zich een weg omhoog vechten.
Vrijwel meteen begrijp je dat María Dueñas sterke vrouwen wil neerzetten. Naast de strijdvaardige naaister is er Candelaria, die zich genoodzaakt ziet om de grenzen van de wet te overschrijden wil ze het hoofd boven water houden. Zij is Sira's medestandster van het eerste uur. Deze zwaarlijvige smokkelaarster die grof in de mond is, roept het beeld op van Shakespeare's getemde feeks.
Als de coupeuse een heuse haute couture-zaak van de grond krijgt, maakt ze kennis met de Britse Rosalinda Fox, een karakter dat losjes gebaseerd is op de spionne die het aanlegde met een kopstuk van het Franco-regime. Politiek rechts had intussen de burgeroorlog gewonnen en dreigde het geteisterde en hongerende Spanje in een nieuwe oorlog mee te slepen. De Falangisten liepen immers hoog op met het Hitler-regime. Voor wie twijfelt: Het geluid van de nacht is geen exotisch sprookje. Dueñas haalt het fileermes boven als ze het Franquistische bewind tot leven brengt.
'De oorlog: zo ver, zo aanwezig.'
Ook voor Sira - inmiddels terug in Madrid - wordt het politieke persoonlijk en het atelier een dekmantel. Ondanks haar pientere geest heeft ze de gevolgen van haar engagement niet goed ingeschat en raakt ze verwikkeld in een kluwen van leugens waarbij ze zichzelf verliest. Romanfiguren, die een innerlijke strijd voeren, zijn het boeiendst. Die wetenschap heeft María Dueñas ten volle benut! Hoe intelligent deze schrijfster is, bewijst ze ook door voor Sira een beroep te kiezen dat haar grillige levensweg moeiteloos kan volgen: van Madrid naar Marokko en omgekeerd, van een volksbuurt naar de hoogste kringen, van stille burger naar activiste.
Hoewel de auteur een volstrekt eigen stem heeft, zijn haar kleurrijke, extraverte personages, die zich staande proberen te houden in een snel veranderende maatschappij, verwant aan de literaire werelden van Naguib Mahfouz en Kader Abdolah.
Ook hebben ze dezelfde gave van het woord: ze praten in over elkaar tuimelende beelden, zoals:
'Het is al over halfzeven en jij ligt daar maar als kikkererwten te weken.' (Candelaria tegen Sira die nog in bad ligt.)
'Mijn dikke, donkere haar viel als dode ravenvleugels in lange lokken op de keukenvloer.'
'Haar huid was zo licht en teer dat ze gemaakt leek van het zijdepapier om kant mee in te pakken.'
...of zoals Sira zich laat ontvallen als ze hals of kop verliefd wordt:
'In feite zou ik alles geaccepteerd hebben zolang ik maar met hem kon praten. Ik had in een latrine kunnen eten, of tusen de varkens in de modder wroeten.'
Maar ook de mannelijke karakters maken indruk. De streng-maar-rechtvaardige politiecommissaris van Tetuan, de verbitterde Ignacio, de Don Quichotte-achtige minister van buitenlandse zaken... overtuigen moeiteloos.
Hoe bedreven María's romantechniek is, demonstreren haar plotspelers, die stuk voor stuk vlekkeloos in de vertelling passen.
Om het tableau vivant helemaal compleet te maken, praat en handelt iedereen tegen de filmische achtergrond van een kalief te paard, labyrintische soeks, een god-aanroepende muezzin, Arabische soldaten met tulbanden en capes, Sefardische joden, Rosalinda's Dodge, statige Madrileense hotels en koffiehuizen... en de zintuiglijke accenten van munt, jasmijn, coctails of de luxe stoffen die door voorzichtige vingers beroerd worden.
Naast een verhaal over een onverschrokken persoonlijkheid, is Het geluid van de nacht vooral een roman over loyauteit en integriteit, over éénlingen met een rechte rug en geld dat corrumpeert. Debuteren met in de ziel snijdende, universele fictie is weinigen gegeven! Het lijkt wel of María Dueñas zich de lijfspreuk van Sira heeft toegeëigend:
'Als een naaister haar werk goed doet, gaat ze tot het laatste naadje.'
Hoe zou je dit overrompelende boek kunnen definiëren?
Misschien lijkt deze leeservaring wel op een mix van Ondaatje's The English patient, het Cairo van Naguib Mafouz en de wervelende kleurendynamiek van Cirque du Soleil!
Quotering: *****
Uitgegeven bij Wereldbibliotheek - 2012



Geen opmerkingen:
Een reactie posten