Tienkampers... geen Trottels!
'De tienkamp is niet een aaneenschakeling van tien nummers,
maar één nummer dat uit tien onderdelen bestaat.'
'Sport is emotie, sport is drama', hoor je vaak van gepassioneerde liefhebbers. Nuchtere buitenstaanders denken dan wel eens: 'Ja, ja, het zal wel...' Toch hoef je niet sportgek te zijn om bij de portretten van de tienkampwinnaars uit 'Snel, hoog, ver' uit te roepen: 'Is dit echt gebeurd? Hoe bestaat het?'
Laat ik het maar meteen zeggen: van mensen houden is voldoende om deze geschiedenis van de decathlon gebiologeerd te lezen. Maar de ambitie van dit overzicht reikt natuurlijk verder...
Historische terugblikken over sport kunnen niet om cijfers heen: tijden, afstanden, data, records, punten, ereplaatsen... En de diehard sportfan smult ervan! Maar ook voor de doordeweekse enthousiasteling die bij winst of verlies uit zijn stoel opspringt, is 'Snel, hoog, ver' een puur genoegen!
De hedendaagse versie van de meerkamp voor mannen bestaat sinds 1911, toen er, met het oog op de Olympische Spelen van 1912 in Stockholm, een generale repetitie werd georganiseerd in die andere Zweedse stad, Göteborg. In de loop van de voorbije eeuw werd er aan het profiel van de discipline nog een aantal keer gesleuteld, m.n. aan de puntentelling. Zowel de verdeling tussen de onderdelen als die binnen één onderdeel ging er op die manier steeds eerlijker uitzien.
Huidig
wereldrecordhouder: Ashton Eaton
(9.039 punten - 24.06.’12)
100 meter: 10"21
verspringen: 8,23 meter
kogelstoten: 14,20 meter
hoogspringen: 2,05 meter
400 meter: 46"70
110 meter horden: 13"70
discuswerpen: 42,81 meter
polsstokspringen: 5,30 meter
speerwerpen: 58,87 meter
1.500 meter: 4'14"48
Huidig Nederlands record: Eelco Sintnicolaas
(8506 punten - Götzis 2012)
1.500 meter: 4'14"48
Huidig Nederlands record: Eelco Sintnicolaas
(8506 punten - Götzis 2012)
Omdat tijdens de beginjaren de omstandigheden rudimentair waren, had de sport toen een nog heroïscher karakter dan nu. Er werd met een bamboestok hooggesprongen en geland in een bak met grof zand, die geregeld voor blessures zorgde. Geen dikke kussens, dus, en hobbelige, grove sintelbanen in plaats van zacht verende kunststofpistes. Van logistieke ondersteuning was er evenmin sprake. De reis van de Amerikaan Glenn Morris, de kampioen van de Berlijnse nazi-Spelen in '36, werd betaald door zijn fans. Toch hing er zelfs in die vroegste atletiektijden al een zweem van glamour over topsporters. Goodlooking Morris werd achtervolgd door de camera van Leni Riefenstahl, de Mitläuferin van het Hilter-regime, die film-technisch zeer vernieuwend was. En na zijn sportloopbaan speelde hij de rol van Tarzan in de gelijknamige witte doekreeks die in de jaren '30-'40 ontzettend populair was.
 |
| Reünie oud-tienkampers in Marburg 2012 © Kees Sluys V.l.n.r.: de organisator, Nikolai Avilov (olympisch kampioen 1972), Milt Campbell (o.k. 1956), Willi Holdorf (o.k. 1964), Christian Schenk (o.k. 1988), Bill Toomey (o.k. 1968), Erki Nool (o.k. 2000), rechts in grijs pak Bruce Jenner (o.k. 1976) |
Watson was niet de enige die zijn moment suprême door toedoen van politieke ontwikkelingen moest missen. Wie de meerkamp een beetje volgt, weet dat het kleine Estland op dat vlak een traditie heeft. Erki Nool ligt nog vers in het geheugen. Maar ook in de tijd dat het Baltische land deel uitmaakte van de Sovjet-Unie, kwamen de Russische meerkampers vaak uit Estland. Toch zullen weinigen zich de naam van Heino Lipp herinneren... niet verwonderlijk want deze man - de grootste decathlonner van de jaren '40 - werd voortdurend teruggefloten door de KGB en mocht, onder het mom van onbetrouwbare burger, nooit het land uit. Tussen de identiteitsbewuste Balten en hun dominante Russische buur heeft het nooit geboterd. Bij wijze van kleine revanche droeg Lipp, één jaar na de onafhankelijkheid van zijn land, de olympische vlag bij de Spelen van Barcelona ('92).
Eef Kamerbeek, de Nederlandse tienkamper uit de jaren '50-'60, zag zijn olympische droom in elkaar stuiken toen het toernooi van Melbourne ('56), als protest tegen de Sovjet-dreiging, van overheidswege geboycot werd. Vier jaar later werd hij alsnog 5de in Rome.
 |
| Meeting in Götzis 2006 © Kees Sluys Links winnaar Bryan Clay, met zoontje. Naast hem op podium Dimitri Karpov. Tweede van rechtsonder, Thomas Dvorak (in zijn nadagen) |
Achter elke succesvolle sporter staat een
coach die de discipline én de pupil door en door kent. In de jaren '60 was
Friedel Schirmer de motor van een generatie Duitse tienkampers. Hij is één van
de kleurrijke figuren uit 'Snel, hoog, ver'. Hoewel hij het wellicht anders
bedoeld heeft, beleef je lol aan de compromisloze stempels die Schirmer aan
atleten geeft. Wie in de streek rond Keulen getogen is, is een Frohnatur (carnavel vieren lijkt niet
besteed aan deze ijzeren man) en
wie niet de ziel uit zijn lijf traint of een tactische fout maakt, is een Trottel. Werd er bij hem op training groen gelachen?? Dat zijn ex-poulain Martin Lauer besloot om countryzanger te worden, had dan weer niets met Schirmer maar alles met de bijna dodelijke bloedvergiftiging van de atleet te maken!
Geen competitie zonder pechvogels. Ook in 'Snel, hoog, ver' worden de onvermijdelijke pineuten opgevoerd. Yang Chuan Kwang, bijvoorbeeld, de in de VS trainende man uit Formosa, die vlak voor de OS van Tokio ('64) de puntentelling in zijn nadeel zag veranderen. Weg olympische titel en weg lucratieve post-carrière-aanbiedingen uit Hollywood of het American football.
En wat gezegd van het verhaal van de polstokken bij de Spelen van Montreal ('76), die van de vorige kampioen en slachtoffer Nicolai Avilov aan de ene kant en die van de nieuwe sterke man, Bruce Jenner, aan de andere? De Amerikaan maakte met een symbolisch gebaar een einde aan zijn loopbaan.
Nee, ik ga hier niet élke sappige geschiedenis gedetailleerd uit de doeken doen... :-)
‘Er komt een keer een jonge atleet die totaal niet
onder de indruk zal zijn.
Hij zal ernaar kijken (naar de punten) en zeggen:
‘Dat is niet slecht maar dat kan ik ook. En hij zal
het verbeteren.’
Bruce Jenner
Ook Nederlander Robert de Wit die hoog wilde scoren in Seoel ('88), kende zijn donkere bladzijde. Hij zag zijn voorbereiding gedwarsboomd door een laattijdig selectietoernooi dat hem een verkoudheid opleverde en 'slechts' een 8ste plaats in Korea.
Bij landgenoot Chiel Warners hoort evenzeer een 'als-verhaal'. Als de wat rommelig georganiseerde OS-tienkamp van Athene ('2004) voor minder energieverlies had gezorgd, was hij wellicht 4de geworden i.p.v. 5de en daarmee de best presterende Hollandse olympische tienkamper aller tijden... als, als.
Toch heet de meest regelmatige pechbezorger 'blessure'. Bij de decathlon, een training van tien specialismes, liggen spierscheurtjes, gewrichts- en rugklachten... altijd op de loer.
'Hoe moet je de training zo ordenen dat je heel blijft en toch vooruit gaat?' vraagt oud-atletiekcoach Charles van Commenée zich af.
 |
|
Götzis © Kees Sluys |
Kees Sluys over het
officieuze WK in Götzis:
‘De baan ligt schitterend, er is
veel deskundig publiek, ongeveer de hele wereldtop van tienkampers en
zevenkampsters verzamelt zich er ieder jaar, en sneuvelen gewoonlijk tal van
peroonlijke records…’
Winnaar Götzis 2012:
Hans van Alphen – 8519
(4de op
de OS in Londen)
Als je telkens tien onderdelen lang met elkaar optrekt en de groep nooit erg groot wordt, ontstaan er makkelijker banden tussen sporters. De tienkampers staan bekend om het vriendschappelijk omgaan met elkaar.
'Vooral het feit dat je twee dagen met iedereen optrekt spreekt me aan,' zegt Robert de Wit.
Dat neemt niet weg dat echte haantjes hardleers zijn en zich vooral bezighouden met psychologische intimidatie. Tweevoudig olympisch kampioen Daley Thompson is daar een voorbeeld van. Of had de Brit een persoonlijkheidsstoornis, die narcisme heet??
 |
| Jürgen Hingsen in Marburg 2012 © Kees Sluys |
'Snel, hoog, ver' staat bol van ambitie en werklust, van dromen en pech, van hoog vliegen en soms diep vallen. Topsport is het uitvergrote leven. Om zijn lezers de best mogelijke inkijk te bieden in een wereld met eigen klanken en wetten, bezocht Kees Sluys jarenlang tal van wedstrijden en kampioenschappen. In deze 'Geschiedenis van de tienkamp' observeert en analyseert hij maar geeft vooral een stem aan zijn interviewees.
Zoals elk goed boek laat ook dit je met onbeantwoorde vragen achter:
'Wie is nu de grootste tienkamper aller tijden?' (Dan O'Brien, Sebrle, de eenzelvige Thompson... of iemand die nog moet opstaan?)
'Welke criteria hanteer je om hem aan te duiden?
'Waren de drie valse starts van Jürgen Hingsen nu opzet, stress of deden de officials hun werk niet goed?'
'En moeten we opnieuw de buikrol invoeren bij het hoogspringen?'
...
'Snel, hoog, ver' eindigt in 2008, net voor de OS van Beijing. Hoewel een terugblik nooit verouderd is, vind je het boek alleen nog in het moderne antiquariaat. Laat niet alleen de zachte prijs maar vooral de kennismaking met bevlogen mensen een reden zijn om het alsnog in huis te halen!
Quotering: ****½
Uitgegeven bij Thomas Rap - 2008
Geen opmerkingen:
Een reactie posten