Johan Theorin - Schemeruur

Op kousenvoeten door de mist

 

Eens was het schemeruur de tijd van de griezelverhalen, een Scandinavische traditie van boeren en vissers. Kinderen kregen donkere sprookjes te horen over spoken en trollen maar ook over dood in de wildernis of op zee. Dat was zo tot de televisie kwam. 

Öland is een Zweeds eiland met harde wind, lichte luchten, orchideeën en witte korstmossen. Als de vakantiegangers aan het eind van de zomer vertrekken, blijven enkele kleine dorpsgemeenschappen over. Het is een wereld van ons kent ons, van behulpzaamheid maar ook van sociale regels en controle. 

© Henke

Twintig jaar na de verdwijning van haar zoontje Jens is Julia opnieuw op Öland. Ze lijkt ouder dan ze is, zoekt vergetelheid in de wijn en komt niet in het reine met de dag dat Jens in een hermetische mistbank opging om nooit meer terug te keren. Het kind logeerde toen bij de grootouders.

‘Het gaat erom dat jij altijd weg was als je thuis hoorde te zijn,’ verwijt ze haar vader.

Maar wie zwierf er op dat fatale ogenblik over de alvaret, het heide-achtige kalksteenplateau? Was het Nils van de steengroeve ? 

Maar die gewelddadige man was toen toch al dood en begraven... 

En wie heeft zo'n last van een knagend geweten dat hij een kinderschoen opstuurt naar opa Gerlof?

Vegetatie op de alvaret © Allie Caulfield

Enkele zeerotten op rust gaan aan het speuren en schuiven met gevoel voor precisie de puzzelstukjes in elkaar.
Intussen sluit Julia voorzichtig vriendschap met politieman Lennart. Tussen hen zijn weinig woorden nodig want ook hij kent de dood van héél dichtbij. Hoewel ze ontzettend schrikt van de ontknoping, maakt het niet echt uit welke waarheid er wordt opgespit: door de confrontatie met het verleden aan te gaan komt eindelijk haar verwerkingsproces op gang. Als ze kan rouwen, kan ze verder met haar leven. 

Theorin is een schrijver die op kousenvoeten komt. Plots stel je vast dat je tot over je oren in het verhaal zit. En net als de weinig spraakzame eilandbewoners is hij een man van zuinige, functionele taal. Slechts af en toe verrast hij met bijzondere beeldspraak:

'... de scheepsmodellen die hun eigen fles waren binnengevaren.'
'... een vensterbank waarop dode vliegen als zwarte, sprietige letters lagen.'

Monolieten  © YLvaS

Zoals veel van zijn Scandinavische collega's, heeft ook hij een patent op sfeer. En in dit boek over hebzucht en bedrog, schuld en wraak, zijn mist en een desolate eilandvlakte zelfs spelers in het plot.

Aan het eind van het verhaal komt de alvaret-geest natuurlijk uit de fles... maar het blijft opletten want ook een trol kan altijd een mensenkind ontvoeren.

Quotering : ****

Uitgegeven bij De Geus - 2011

Eerste editie 2008

De boeken van Johan Theorin