Floris van Straaten - Londen

Het DNA van een wereldrijk

 

In Nederland en België wordt het multiculturele debat steeds met een frons in het voorhoofd gevoerd. Zonder de kritische ideeën en de waakzame blik buiten te sluiten, gaan veel Britten - en Londenaars in het bijzonder - heel anders om met nieuwe culturen in hun omgeving. Dat maakt van 'Londen, multicultureel Mekka bij de Theems', een verfrissend en hoopgevend boek.

Hoewel beleidsmensen en publieke opinie op bedreigende elementen van de veelkleurige samenleving (zoals aanslagen en haatpredikers) veroordelend reageren, overheerst er in Londen een 'live and let live-geest'. Die openheid zou te maken kunnen hebben met het wereldrijk dat de Britse natie ooit was en met Londen als eeuwenoude internationale handelsstad. Toch moet je hierbij een kanttekening maken: het duurde tot de jaren '80 vooraleer de openlijke discriminatie van bijvoorbeeld de Metropolitan police en de working class verdween. Een oudere Jamaicaan herinnert zich bordjes met: ‘No blacks, no Irish, no dogs’… een opmerkelijk rijtje!

Wellicht heeft elke maatschappij tijd nodig om ingrijpende veranderingen een plaats te geven. Het huidige klimaat dat anders zijn accepteert, straalt in elk geval af op de nieuwkomers. Zij ervaren de ruimte die ze krijgen als prettig en respectvol... en gaan zich net daardoor meer Brits voelen. 

Bij migranten die 'het fort' Europa in willen, denken we bijna uitsluitend aan economische vluchtelingen en hier en daar een politieke opposant die zijn hachje wil redden. Maar een kosmopolitische stad als Londen heeft ook een intellectuele en artistieke aantrekkingskracht. Alleen al in het schrijversmilieu kom je ronkende namen tegen: V.S. Naipaul, Hanif Kureishi, Salman Rushdie, Ben Okri (Booker Prize '91), Monica Ali (bekend van Brick Lane)... Zij voedden zich aan de metropool en gaven op hun beurt creatieve impulsen aan het literaire en maatschappelijke denken.
Daarnaast spenderen oliesjeiks en nieuwbakken rijken uit China en Rusland sloten geld in de Britse hoofdstad en zorgen buitenlanders ervoor dat de City, het financiële hart, Wall Street naar de kroon steekt. 'Wij houden van immigratie in de City', zo klinkt het, en 'Britten zijn niet zo goed in wiskunde.'

Het idee van migranten als bouwstof voor de maatschappij leeft in Groot-Brittannië, net zoals in de VS trouwens, sterker dan bij ons.

Zitten er dan geen scheurtjes in deze lappendeken ? Natuurlijk wel. Het idee is dat ze niet overheersen. Een Poolse vrouw krijgt wel eens 'Polish cow' toegesnauwd en een orthodoxe jood met pijpenkrullen heeft het in de buurt van moslims af en toe benauwd. Op hun beurt vinden de nieuwe Londenaars de 'inheemsen' eerder koel en afstandelijk: achter de vriendelijkheid zou geen echte gastvrijheid zitten. 

En de laatste jaren gaan er stemmen op die beweren dat het aantal nieuwe migranten moet worden ingedijkt. Openbare voorzieningen zoals transport, huisvesting, ziekenzorg... zouden gebukt gaan onder de toestroom. Opvallend is dat die verzuchting ook gehoord wordt in de migrantengemeenschap zelf, vooral als het gaat om schaarser wordende banen. 

Hindoe-tempel Neasden © Pete Woodhead

Toch houden Londenaars van excentriciteit. De onlangs herkozen burgemeester, Boris Johnson, noemt zichzelf een 'eenpersoonssmeltkroes'. Hij heeft een half-Indiase vrouw en koketteert graag met zijn Turkse voorouders en Duitse en Franse familie. 

Eind juli zal Londen nog meer kleuren en talen verwelkomen. 
In een stad met een olympische geest zullen de Spelen zich kind aan huis voelen!
En wie weet wint Mo Farah, de Brits-Somalische langeafstandsloper, wel een gouden medaille...
 

Quotering : ****

Uitgegeven bij Nieuw A'dam - 2012

Het boek en de auteur

Lees hier het interview dat Floris van Straaten aan De scriptor gaf