Petra Stienen - Dromen van een Arabische lente

  Een eigenzinnige bruggenbouwster

 

Als dochter van een huisschilder en zelfbedruipende studente, was 

het lang niet vanzelfsprekend dat Petra Stienen diplomate werd. Dat ze als Arabiste in Caïro op post ging, lag dan wel weer voor de hand.

Daar krijgt ze de opdracht om zich met ontwikkelingssamenwerking bezig te houden, een missie die ze toespitst op mensenrechten met daarin een bijzondere plaats voor de vrouw. Zo vaak ze kan, gaat ze de stad en het land in, legt haar oor te luisteren bij iedereen die haar wegwijs wil maken in de veelzijdige Egyptische samenleving. 

Caïro © archer10

Zich bewust van de ‘voorgekauwde ideeënvalkuil’, stelt ze zichzelf en de wereld die haar omringt onophoudelijk in vraag. Op zoek naar waarheid stapt ze over grenzen heen, bijvoorbeeld door kritisch in gesprek te gaan met Al-Wasat, een religieuze partij die zich opwerpt als partij van het midden. Met hetzelfde doel voor ogen buigt ze langzaam maar zeker een, in eerste instantie, afwijzende houding van een potentiële gesprekspartner om tot een waardevol contact. Diplomaten moeten netwerken. Onvermoeibaar investeert ze werktijd én vrije tijd in haar baan en tegelijkertijd in haarzelf. Zij is een mens uit één stuk. Betrokken maar niet veroordelend.

Het tweede luik van haar loopbaan speelt zich af in Damascus. 

En dat is wennen. Voor de extraverte, grapjassende Egyptenaar komt de stugge, gesloten Syriër in de plaats. Een kosmopolitische metropool inruilen voor een stad met één bioscoop waar twintig jaar oude films spelen, is even slikken. Wat haar echt zorgen baart is hoe je contacten legt in een dictatoriaal land waar mensen elkaar wantrouwen... en een buitenlandse die Arabisch praat, dat moet wel een spion zijn.

Syrië  © Freedom House

De diplomate krijgt hier een andere functie : ze zal zich voortaan bezighouden met asiel- en migratiedossiers want iedereen wil weg uit Syrië. Maar hoe controleer je vragen om asiel of gezinshereniging als je 'officiële' documenten gewoon op de markt of bij mensensmokkelaars kunt kopen?

Toch blijft de bekommernis om mensenrechten sterk aanwezig.

Uit een goed land willen mensen niet vertrekken. En dat is beter voor hen maar ook, gezien de grote toestroom, voor Nederland en Europa. Even flakkert de hoop op. Als de zoon Assad de vader opvolgt hangt er politieke lente over Syrië. Maar eens een Ba'athist, altijd een Ba'athist. De gevangenispoorten vallen opnieuw dicht achter moedige opposanten.

Hoe erg de repressie uit de hand zou lopen, kon zich twaalf jaar geleden haast niemand voorstellen...

Vasthoudend als ze is, vindt Petra Stienen toch wegen die een klein maar betekenisvol verschil kunnen maken. Soms is ze 'verrast om te zien dat de marges tussen wat wel en niet mag breder zijn dan je denkt.' Het grỏte verschil wordt gemaakt als er een mensenketting ontstaat, als bijvoorbeeld activisten, ambtenaren en diplomaten uit diverse landen hun krachten bundelen. Dat gebeurde bij de vrijlating van Riad-al-Turk, de Syrische Mandela. Ook Petra maakte deel uit van de ketting.

Intussen heeft ze de diplomatieke carrière vaarwel gezegd. Er zijn ongetwijfeld mensen, in Den Haag én in de wereld, die dat betreuren.

Syrië waterpijpen © jemasmith

Hoewel er hier en daar een 'lentebriesje' waaide, was ze zich bij het verschijnen van haar boek in 2008 wellicht niet bewust van de profetische titel. 

Die gaf in 2011 - na de eerste vier - met nog vijf extra herdrukken een nieuw en dik verdiend elan aan dit geëngageerde verhaal.  

 

Quotering : ****½

Uitgegeven bij Nieuw Amsterdam - 2008
 

De boeken van Petra Stienen