Lieneke Dijkzeul - Als padden schreeuwen

 Wat als vroeger niet meer bestaat ?

 

 

'De appel was het soort detail

dat Vegter ook in voorgaande zaken had getroffen.

De alledaagsheid van misdaad.'
 

Als Charlotte na een ongelukkige val en het uitblijven van hulp een hersenbeschadiging oploopt, is ze haar oude zelf niet meer. Ook het psychisch trauma, dat zich in de daarop volgende tijd ontwikkelt en haar nachtmerrries bezorgt, is verantwoordelijk voor de verontrustende wijziging van haar gedrag. Vanaf dan komt een niet te stuiten, destructief proces op gang. 

Hoewel de familie Van den Broecke ooit welgesteld was, blijven van die vroegere status nu alleen de waarden en normen over. Onder het bezitterige oog van haar vader kreeg Charlotte een strakke, beschermende opvoeding. In plaats van om te leren gaan met haar sociale omgeving, ging ze neerkijken op het gewone volk. Wanneer enkele mannen uit de arbeidersklasse haar toch al afbrokkelende zekerheden helemaal onderuit halen, slaan de stoppen door. Als een pad in nood is, dan schreeuwt hij, op een hulpeloze manier. Ook Charlotte is geen weerbaar wezen.

Met de haar kenmerkende precisie en soberheid zet Lieneke Dijkzeul de gemoedstoestanden van de karakters neer. Zowel Charlotte als rechercheur Talsma leveren een gevecht met het onherstelbaar verlies in hun leven. 'Het is het woord "nooit" dat me dwarszit', moppert deze Friese man van weinig woorden. Hij is in 'een grijs niets' terecht gekomen. Charlotte, slachtoffer en dader in één, kiest andere woorden: 'De dromen vervuilden haar geest, vraten aan haar geheugen, zodat er gaten vielen waar goede herinneringen waren geweest.'

Padden zijn actief in de schemering.
© Armin Kübelbeck

Het beschouwende gaat de schrijfster trouwens erg goed af. Wat dat betreft is ze in het laatste deel flink op dreef. Dan voegt ze een dimensie toe aan haar bedachtzame, nuchtere stijl, een kervend mes dat je niet zo snel bij haar verwacht. Ook in het bedenken van dialogen blinkt ze uit. Laat je niet misleiden door haar economisch taalgebruik: het is bedrieglijk accuraat! Het dialogerend hoogtepunt is voor rekening van de wat primitief denkende broers Ab en Denny. Zij houden op een indringende manier het gesprek van de waarheid! Alle personages praten trouwens een taal die bij hen hoort en hen typeert.

Bovendien komt Lieneke Dijkzeul met een wanhopige tweespraak tussen de aftakelende villa en de doodsangst van haar hoofdpersoon:
'Ze probeerde het te troosten door de ramen te lappen, de marmeren halvloer te boenen, de koperen trapleuningen te poetsen; ...het was te weinig en het huis nam er geen genoegen mee... Uiteindelijk zou het huis haar bedelven in een laatste poging tot beschermen.'

Dit zesde Vegter-Talsma-verhaal draait om verval en afscheid, geborgenheid en troost, liefde en de schijnvorm ervan. Als padden schreeuwen is een ragfijn gecomponeerd boek dat vol doordenkertjes en wijsheden zit. Bijvoorbeeld, dat gedrag, hoe verwerpelijk het ook is, altijd ergens vandaan komt. En dat het verschil tussen vroeger en nu een kind is dat met een fietshelm op over een speelpleintje peddelt. Jonge ouders mogen eens stilstaan bij de gedachte dat je het noodlot maar zelden ontloopt. Dat het leven niet maakbaar is, daar twijfelen Talsma en Vegter geen moment meer aan !
 

Quotering: ****

Uitgegeven bij Ambo Anthos - 2014

De boeken van Lieneke Dijkzeul