Bret Anthony Johnston - Zoals ik was

 Een alternatief voor vergelding

 

'Het is alsof we allemaal op een zinkend schip zaten

en nu zitten we allemaal in ons eigen reddingsbootje

en drijven we weg van elkaar.'  

 

Over de manier waarop ouders de vermissing van een kind beleven, werden we al vaak bijgepraat. Langdurig vermiste kinderen worden trouwens zelden teruggevonden. En als het gebeurt, dan gaat het haast nooit om een levende zoon of dochter. Wat er zich zou kunnen afspelen in het geval van 'een happy end' heeft Bret Anthony Johnston verwerkt in zijn debuutroman: een complexe invalshoek want in een dergelijk gezin is er veel meer aan de hand dan de blijdschap om de hereniging met de verloren gewaande huisgenoot.

Hoe mensen omgaan met gemis en verlies verschilt van individu tot individu. Soms ontwikkelen ze vreemsoortig gedrag. Toen Justin spoorloos was, bleef zijn moeder Laura cadeautjes voor hem kopen en bewaarde ze aan hem gerichte reclame van creditcardmaatschappijen. En broer Griff trok geregeld Justins kleren aan om af te meten hoe lang hij al weg was.

De zeeboulevard van Corpus Christi,
het Texaanse stadje uit dit boek
© Livability

Vier jaar na zijn ontvoering komt het kind, dat een tiener is geworden, weer thuis. Volgens Laura 'voelt het alsof ze met een pasgeboren baby naar huis rijden'. De ouders ontwaken uit hun lethargie, nemen klussen op en organiseren een feestelijke barbecue. Maar beetje bij beetje realiseren ze zich dat de draad, die vroeger met nu verbindt, niet zomaar kan opgepakt worden. 'Eerder is een woord van prikkeldraad', schrijft Bret Anthony Johnston. Er is boosheid en schuldgevoel. 'We zouden allemaal wel willen dat we iets anders hadden gedaan', zo troost Laura Griff die worstelt met zijn doen en laten op de dag waarop zijn jongere broer verdween. Vader Eric levert strijd met de gedachte dat hij zijn zoon dood waande en dus had opgegeven. Dat Justin dicht in de buurt gevangen zat, maakt de wroeging nog groter. Schuldgevoelens kunnen heel geraffineerd hun werk doen. Ook de teruggekeerde is rusteloos: hij verandert voordurend zijn kamerinrichting. Wanneer de schuldige op borgtocht vrij komt, neemt de psychische druk op de gezinsleden toe. Krijgt het verwerkingsproces een kans of gaat er iemand door het lint?

Hoewel de auteur niet wil focussen op wat er met Justin gebeurd is, moet hij wel iets prijsgeven. Dat doet hij op een suggestieve en gedoseerde manier. Zo mag je je een tijdje afvragen waarom de jongen licht mankt en zijn slaapritme verstoord is. Toch laat hij vooral zijn licht schijnen over het psychologische gevecht dat de personages voeren met zichzelf, de dader en elkaar. Dat de familieleden tijdens die krachtmeting op een aandoenlijke manier met elkaar omgaan, is een ontroerend gegeven. Daarnaast zijn er ook wel donkere randjes, zoals Erics verborgen agenda en Griffs niet altijd koosjere broederliefde... die hij wel ruimschoots goed maakt. 


De 'Harbour bridge' in Corpus Christi,
één van de plekken waar Eric zijn zoon Justin leert autrijden.
© Jay Phagan

Hoewel hij de neiging heeft om zijn gedachten iets te breed te laten uitwaaieren, excelleert Bret Anthony Johnston in scherpzinnige situatieschetsen. Mooi zijn ook de antagonisten, grootvader Cecil en Mayne, de vader van de ontvoerder. Zij staan bits tegenover elkaar maar zijn, als vaders van zonen, tegelijkertijd elkaars spiegelbeeld. De pittigste conversaties uit dit boek komen van hen.
 
Omdat de innerlijke worsteling van de karakters zich afspeelt tegen de achtergrond van warmterecords, dampend asfalt en een dreigend orkaanseizoen, verwacht je misschien een explosieve climax. Maar de bedachtzame, redelijke Johnston heeft voor een einde gekozen dat je humaan en wijs zou kunnen noemen. Het is niet iemand die je naar adem doet happen, die confrontaties op de spits drijft. Een leefbare wereld met kansen op geluk, betekent voor hem de overwinning van de ratio op destructieve instincten. Niet dat hij de kracht van deze laatste onderschat...
 

Quotering: ****

Uitgegeven bij Ambo Anthos - 2014

De boeken van Bret Anthony Johnston