Loes den Hollander - Zwijgrecht

Over de pijn van het zijn

 

 

 'Wat maakt het uit over welke dode we praten?

We leveren zowaar een vol kerkhof af.'

 

Een dorp met een kanaal, een park, een kerkhof, een buurtsuper... rustiger kan het leven haast niet zijn. Maar er loopt een scherpe bocht langs het kanaal, er liggen mensen begraven die in ongewone omstandigheden overleden zijn en er wonen vrouwen die zoveel in hun levensrugzak hebben zitten dat ze niet helemaal evenwichtig door het bestaan laveren.  

Omdat Amy zich aan wurgende familiebanden wil onttrekken, gaat ze in het Noord-Hollandse - fictieve - Molenveld wonen. 'Iemand worden op wie ik zelf trots kan zijn', noemt ze dat. Daar sluit ze snel vriendschap met Cathelijne en Viola, een duo dat een lange, intense geschiedenis deelt. Alle drie hebben ze 'een schild van prikkeldraad' om zich heen.  
  

De Oosterpoort in Hoorn, de winkel- en uitgangsstad van de Molenvelders
 © M.M.Minderhoud

Wie Loes den Hollander leest, weet dat zij je meeneemt naar individuen die over een psychische grens worden gestuwd, gedrag vertonen dat, onder druk van de omstandigheden, pathologisch wordt. Ervaringen kunnen zo heftig zijn dat de geest ze niet kan dragen. Destructie en zelfdestructie zijn de gevolgen. Dat deze schrijfster precies weet hoe dat proces eruit ziet en het geloofwaardig kan verliteraturen, heeft ze voor een groot stuk te danken aan de kennis die ze opdeed tijdens haar werk in de psychiatrie.

De trauma's die Cathelijne en Viola opliepen zorgen voor een immense belasting van hun eigen leven en dat van anderen. Dat leidt tot stemmingswisselingen, oprispingen van agressiviteit, boze dromen, een verlaagd bewustzijn dat nachtwandelen met zich meebrengt... maar wie van hen geeft zich over aan vluchtgedrag, aan het creëren van een eigen werkelijkheid naast de echte? Dit mechanisme helpt je om zwaar verdriet en pijn niet altijd te voelen. Ook het uitputtende van een geest die associeert, die plekken, mensen, opmerkingen... verbindt aan schrijnende herinneringen, is treffend neergezet. De vrouwen zijn gezworen vriendinnen die tegelijkertijd worstelen met hun loyaliteit voor elkaar. Je zou voor minder.

In Zwijgrecht worden personages opgevoerd die het verleden niet kunnen accepteren en het heden naar hun hand willen zetten. Toch is niet alles donker in dit boek. Mensen kunnen ook sterk zijn en in staat om ingesleten gedragspatronen te veranderen. 

Loes den Hollander schrijft met kennis van zaken en is stilistisch sterk. Ze laat je balanceren tussen waan en werkelijkheid, tussen het ene spanningsveld en het andere. Omdat ze suggestief en nauwgezet is, dient haar taal op een voortreffelijke manier het verhaal. Even knap is het in elkaar haken van het drievoudig perspectief. Dat levert een rijk en dynamisch concept op.        

Psychologen oordelen niet. Dat doet deze auteur ook niet... op één uitzondering na. Tussen de regels lees je dat je rechtspraak niet aan het volk moet overlaten.

Zwijgrecht is een psychologische roman in de ware zin van het woord. Het plot en de spanningsboog ontstaan in de geest van de personages. Niet alleen verwerkings- en overlevingsprocessen komen aan bod maar ook begrippen als schuld, vergeving, bezitsdrang, het omgaan met een kinderwens, erfelijke belasting... 
'Wat moet er gebeuren om mij te laten meetellen?', vraagt een wanhopige Viola zich af. Dat is een vraag die Loes den Hollander zich niet hoeft te stellen! 


Quotering: ****

Uitgegeven door Karakter - 2013

De boeken van Loes den Hollander