Jan & Sanne Terlouw - De verdwenen menora

De gotspe van het Vaticaan

 

'Het leven heeft maar één pad,

het heeft geen zin je af te vragen hoe het anders had kunnen gaan.'

Dat Israël in een recent verleden een vesting om zijn Palestijnse buur heeft gebouwd, schokt velen. Hoe de geschiedenis steeds weer varianten op hetzelfde thema bedenkt, ontdek je als je de historici leest maar een goed geresearcht misdaadboek, zoals De verdwenen menora, maakt je ook een flink stuk wijzer.

Omdat de Romeinse bezetters geen tegenspraak duldden, belegerden ze, in het jaar '70 van onze jaartelling, Jeruzalem. Door een kilometerslange muur om de stad te bouwen, braken ze het verzet van de inwoners. Zoals de joden toen uitgehongerd werden, zo sterft nu de Palestijnse economie een gewisse dood.
Bij de eertijdse oorlogsbuit hoorde een menora, een massief gouden kandelaar, die uit de tempel op de gelijknamige berg gestolen werd. 

De menora is één van de oudste symbolen van het joodse volk
© emcewu

Misschien is de onbuigzame houding van de jonge staat Israël een reactie op het treurige lot dat de joden eeuw na eeuw te beurt is gevallen. Net zoals het volk van Judea door Europese vorsten en de Roomse Kerk werd opgejaagd en zijn geluk steeds in nieuwe oorden moest zoeken, zo reisde de menora door Europa. Volgens historische documenten zou ze, onder meer, in Spanje en ook opnieuw in Jeruzalem zijn opgedoken. De schrijvershand van de Terlouws laat ze een grotere rondreis maken dan ze wellicht in werkelijkheid gemaakt heeft. Dat geeft de auteurs de gelegenheid om over het grenzeloze onheil dat de joodse migranten is aangedaan, te vertellen. De georganiseerde terreur van de inquisitie was een tragisch dieptepunt, de hoge belastingen een schandvlek, de zwembadsjoel in Poznan te grof voor woorden, operatie Odessa van een buitensporige arrogantie, het Praagse museum van een uitgestorven ras een idee waar je verstand niet bij kan... het rijtje vernederingen is eindeloos.

Zoon Ben over het Vaticaan:

'Een organisatie waar macht zo veel treden hoger staat dan liefde.' 

Tegen deze breed uitgewerkte setting speelt zich een hedendaags misdaadverhaal af. De auteurs hebben hun personages de achtergrond gegeven die nodig is om het spanningsveld tussen joden en christenen, en vooral dat tussen verdraagzame geesten en fanatici, in een helder plot te kunnen gieten. De vermoorde priester Jos Lorentz en zijn ex-vrouw Rachel staan voor tolerantie, anderen voor onverzettelijkheid en het principe 'oog om oog, tand om tand'. Vergelding leidt tot geweld en geweld escaleert binnen de kortste keren. Hoe dat gebeurt, zie je elke avond in het journaal. Aan je wortels vasthouden kun je meestal ook op een andere manier. Dat tonen, onder meer, de gelegenheidsspeurders, zoon Ben en zijn vriendin Simone, aan.

De Thora-rollen © Laura Vlaanderen

De verdwenen menora is een pleidooi voor de onderzoekende geest, een brein dat zich niet laat beknotten door de idées fixes van heilige boeken. 'Handel op basis van feiten en de analyse ervan, niet volgens voorgekauwde kort-door-de-bocht-waarheden', zo lijkt de boodschap te klinken. En hoe een mens reageert wanneer hem groot onrecht is aangedaan - genoegdoening zoekend in wraak of de rede aansprekend - is interessant gedachtegoed voor je eigen nabeschouwing.
  
Bovenal is dit boek een ontroerend eerbetoon aan een verdrukt volk. Wie jodenvervolging enkel met nazisme associeert wordt overtuigend op andere ideeën gebracht. Vader en dochter Terlouw hebben ooit gezegd dat ze geen rauwe politiethrillers willen schrijven. Met dit verhaal tonen ze aan dat je op een zachte manier een keiharde werkelijkheid kunt vertellen. Aan de wreedheid van het leven ontsnapt niemand! 


Quotering: ****½

Uitgegeven bij De kring - 2013