Violet Leroy - Medelijden met de duivel

Openstaande rekeningen

 



 'Ik wilde niet geloven dat de familie Hirsch was opgehouden te bestaan.'

Sommige verhalen kunnen niet vaak genoeg verteld worden. Bijvoorbeeld die over Europeanen en hun joodse medeburgers tijdens WO II. Over hoe beschaafde humanisten en ethische christenen de joden actief of passief uit de samenleving verstootten. Wie hen niet afvoerde sloot zijn ogen en liet hen vertrekken. Er waren natuurlijk de uitzonderingen, zij die onderduikadressen aanboden maar ook onder hen waren er valsspelers. Hoe dat soort mensen een slaatje probeerde te slaan, een behoorlijke krop zeg maar, kun je lezen in Medelijden met de duivel.

Biddende jood in Jeruzalem © Ad van der Kemp

Violet Leroy gaat altijd voor complexe plots waarin heel wat personages op elkaar inspelen. Als je zo'n ambitieuze constructie in de hand kunt houden, bied je de lezer een tableau vivant aan waarin hij zich nooit verveelt en tal van wendingen mogelijk zijn. Zo zijn er de vriendinnen voor het leven, Sara en Isabel. Hun diepe, maar ook op macht berustende band, wordt bruusk verbroken wanneer de joodse Sara in haar winkel wordt neergeschoten. Als rechercheur Marie Schut er zich mee gaat bemoeien, blijkt dat de politievrouw nog een oude rekening heeft openstaan en Isabel niet helemaal onbevooroordeeld aan de tand voelt. De krachtigste mannenfiguur is oom Julius, die zijn leven wijdt aan het opsporen van nazimisdadigers en daarbij niet altijd handelt binnen de grenzen van wat wettelijk en moreel aanvaardbaar is. Geboefte mag zijn straf niet ontlopen, vindt hij. Waarom Julius nooit lacht is één van de pittige verrassingen van het verhaal. 

Maar niet alleen de onverzettelijkheid van de nazijager maakt Medelijden met de duivel tot een genadeloos boek. Daar zorgt ook, en vooral, het mensbeeld voor dat de schrijfster laat weerspiegelen in al haar personages. Er zijn geen lieverdjes bij, sommigen zijn ronduit verwerpelijk en de besten onder hen zijn te zwak om mooie mensen te zijn. Deze goed onderbouwde inkijk in de menselijke geest klinkt veel harder dan een pistoolschot!

Herald of Free Enterprise

Eén van de plotlijnen loopt naar de Herald of Free Enterprise, het autoveer dat in 1987 kapseisde voor de kust van Zeebrugge en waarbij bijna 200 slachtoffers vielen. Hoewel de talloze kleinere en grotere oorzaken van de ramp goed geresearcht en plausibel neergeschreven zijn, heeft de auteur ervoor gekozen om er fictieve elementen aan toe te voegen. Wat mij betreft, wringt deze manier van fictionaliseren: weten hoe het echt gebeurd is, staat de verbeelding in de weg. Verder is het een originele vondst die verhaaldraden met elkaar verbindt.

 

En over achterliggende weetjes gesproken... ook de joodse godsdienst met haar uitgebreide rituelen (koosjer eten, sjabbat, mezoeza's, steentjes op de graven...) is op een prettig-leerrijke manier aanwezig en zorgt zo nu en dan voor een rustpunt.

Dit misdaadboek gaat over de essentie van misdaad en straf: vergelding, rechtvaardigheid, het recht in eigen hand nemen, vergeving, klassenjustitie... Hoe mensen daarmee omgaan bepaalt vaak de loop van de geschiedenis. De houding 'oog om oog' lokt meestal een niet te stuiten kettingreactie van geweld uit. Medelijden met de duivel toont bovendien aan dat die reactie niet getemperd wordt door het verstrijken van de tijd of hoge ouderdom. Vergeving is een erg moeilijke opdracht voor wie groot onrecht is aangedaan. Toch bewijst Isabel dat slachtoffers over hun hart kunnen strijken en dat je daar gelukkiger van wordt!


Quotering: ****

Uitgegeven bij De Crime Compagnie - 2011

De boeken van Violet Leroy