OMWILLE VAN PRAKTISCHE EN TECHNISCHE REDENEN HEEFT DIT BLOG HELAAS OPGEHOUDEN TE BESTAAN. DE SCRIPTOR DANKT JULLIE VOOR HET JARENLANG TROUW BEZOEKEN VAN DEZE RECENSIEPAGINA'S !

25 februari 2013

Marion Pauw - De wilden

Als bomen een ziel hebben

 
‘Tijd is altijd’, zei Chiribigi. ‘Nu. Straks. Vandaag. Morgen. Gisteren.’
 
De kamerplant op de cover van De wilden is een knipoog naar het tropische regenwoud van Panama waar de Amsterdamse Naní terecht komt maar ook naar de relativerende humor die Marion Pauw eigen is. Als je hoofdpersonage eerst in een hachelijke situatie belandt en daarna in een cultuurgemeenschap waarmee het niet eenvoudig communiceren is, is dat een handige verteltechniek.

Wat maakt een mens gelukkig? Deze vraag wordt vaak gesteld en even vaak, halfslachtig beantwoord, weer opzij geschoven. Iedereen, ook Naní, weet wel dat de design-handtas en het Cartier-horloge niet veel gelukspunten opleveren maar of we voor ons welzijn helemaal geen comfort en geld nodig hebben, blijft een moeilijke discussie.

Als het drukke maar geoliede - op een paar tienergrillen na - leven van de familie De Jager zijn gangetje was gaan, had Naní zich nooit echt verdiept in deze vraag. Maar wanneer haar dochter ondekt dat ze in de koffer duikt met een jonge, viriele werkkracht van haar cateringbedrijf, wordt ze verguisd door haar gezin en moet ze het huis uit. En als je wilt dat niets je aan thuis herinnert, dan is de jungle van Panama niet eens zo'n slechte plek.

Een traditionele indiaanse... met lipstick
© Rita Willaert
Wanneer Naní zich, voor een plaspauze, achteloos heeft afgezonderd van het groepje toeristen waarmee ze op oerwoudexcursie is, moet ze vaststellen dat ze alle oriëntatie kwijt is... en aan zichzelf is overgeleverd. Uiteindelijk wordt ze ontdekt door een indiaanse dorpsbewoner en liefdevol opgenomen in de teruggetrokken gemeenschap. Daar speelt haar oude schuldgevoel weer op en vraagt ze zich af of ze steeds de verkeerde beslissingen neemt.

'Misschien is het makkelijker om blij te zijn als je mij niet kent,' dacht ik.

Terwijl ze uitziekt van een hevige koortsaanval, ontstaat er een band met haar nieuwbakken familie die net sterk genoeg is om haar voor een langere periode te laten terugkeren naar het weg-van-de-wereld-dorp. Tijdens haar korte herstelverblijf in Panama-stad hebben haar Amsterdamse verwanten haar laten weten dat ze nog steeds persona non grata is.

Samen met deze woongemeenschap bij de rivier leeft ze een leven in evenwicht met de natuur. Dat betekent ook het afleren van strakke tijdschema's en het bijbehorende ongeduld. De botsing tussen de 'moderne' en 'primitieve' levensvisie komt tot uiting bij de bouw van het dorpsschooltje, een door de regering opgelegd project met een strakke deadline. Heel symbolisch voor de waarden en normen van de dorpelingen is het feit dat je niet zomaar een boom omhakt omdat je hout nodig hebt. In hun animistische denkwereld openbaart zich de geest van de boom, die wil geofferd worden, aan de vragende partij. Deze handelwijze staat in schril contrast met de exploitatiegeest van de Chinese consessiehouders die aan het eind van het verhaal hun dynamiet laten spreken.

Indiaanse kinderen met paruma, de lendendoek
© Rita Willaert
Als je een roman schrijft over diepgaande culturele verschillen en de lessen die je daaruit kunt trekken, is het zaak de scènes die dat aantonen, zorgvuldig uit te kiezen. En dat heeft Marion Pauw gedaan. Hoe het sociale verkeer van een groepje mensen dat op elkaars lip leeft, in vreedzame banen gestuurd wordt, blijkt, bijvoorbeeld, uit een avondritueel bij de rivier. Op dat moment en op die plek mogen mannen en vrouwen, die wel eens een ander lichaam willen voelen, elkaar ontmoeten zonder dat bestaande relaties verstoord worden. Ook wanneer Naní in een hut een vertrouwelijk gesprek wil voeren met Zulara, wendt haar man Kore neuriënd zijn hoofd af en zegt: 'Wij horen alleen als wij willen horen en kunnen ook heel goed niet horen als dat beter is.' Privacy kan verschillende gezichten hebben.

De wilden is een prettige aaneenschakeling van dit soort subtiele, sprekende situaties die de bagage van het boek tot bij elke lezer - jong of ouder, meer of minder belezen - brengen. Dat het junglebestaan niet enkel idyllisch en vreedzaam is, toont het conflict aan tussen het dorpshoofd Chiribigi en de sjamaan Hiraï. De eerste heeft geen weet van de kapitalistische consumptiemaatschappij en lijkt zijn gemeenschap niet te kunnen beschermen tegen de Chinese mijnbouwmaatschappij. Hiraï, daarentegen, werd in zijn kindertijd gedwongen opgevoed door Amerikaanse missionarissen en is zich constant bewust van de kwetsbaarheid van zijn cultuur. Aan die tijd heeft hij bovendien een afkeer van 'witte' waarden overgehouden. De strijdbare Naní moet alles uit de kast halen om hem ervan te overtuigen dat je niet mag veralgemenen. Hun aan-en-afstootgedrag is treffend en ontroerend verliteratuurd.

Hoewel de overlevingskansen van de groep precair blijven, komen de sjamaan en de Amsterdamse gelouterd uit deze ontmoeting over tijdperken en oceanen heen!
Misschien is geluk gewoon weten waar en bij wie je hoort...


Quotering: ****½

Uitgegeven bij Anthos - 2013

De boeken van Marion Pauw

 

Geen opmerkingen:

Een reactie posten