Anita Nair - De wreedheid van het hart

 'De worm in de mango'

 



'Het leven draait om ruilhandel.'

 

Wie heeft gelezen over vliegeren in Afghanistan, weet dat vliegeraars wedstrijdjes met elkaar houden waarbij het de bedoeling is om het touw van de tegenstanders door te snijden. Dat is mogelijk omdat de lijnen zijn ingesmeerd met kleine stukjes glas. Ook India kent blijkbaar de traditie van manja-touw want Anita Nair heeft er in haar misdaadroman het moordwapen van gemaakt. Deze originele invalshoek hoort bij de nieuwigheden die je verwacht te vinden in een spannend boek dat van een ander continent komt.

De wreedheid van het hart speelt in de bloedhete miljoenenstad Bangalore waar het recht van de sterkste regeert, sociale rechtvaardigheid ver weg is en gezagsdragers al te vaak neerbuigend en zakkenvullend hun ambt uitoefenen. ‘Voor mensen zoals wij, die niets hebben, is woede onze enige zegen,’ zo drukt een moeder haar levenslot uit. 

Vliegershop in India

Zoals gewoonlijk staat de held, die achter de boeven aangaat, moreel stevig in zijn schoenen... wat niet betekent dat je Borei Gowda nooit kan betrappen op kleine menselijke kantjes. De inspecteur werkt op een bureau dat ’s zomers geteisterd wordt door zwermen moerasmuggen die in toom moeten worden gehouden met brandende eucalyptusbladeren. Dat beeld staat symbool voor de niet aflatende strijd die gewetensvolle dienders voeren tegen hooghartige en lakse elementen binnen en buiten het corps. Desinteresse lijkt trouwens beloond te worden met promotiekansen. Bijna heeft het cynisme en de apathie Gowda te pakken maar net op tijd krijgt hij een jonge assistent, Santosh, waarin hij een eerdere versie van zichzelf herkent: leergierig, scherpe speurderszin, gedreven.

Samen zullen zij moeten uitzoeken waarom een verloren oorbel én mannelijke kracht in één daderprofiel passen. Anita Nair geeft hen daar een hele maand de tijd voor, net zolang als de ramdan, de vastenmaand van de moslims, duurt.   



Vlooienmarkt in Bangalore



Op hun weg naar de ontmaskering van een seriemoordenaar ontmoeten ze politicus Ravikumar, die zich een man van het volk durft te noemen terwijl hij in stuitende weelde leeft. Zijn politieke programma bestaat uit een vreemde vorm van dienstverlening en dan nog alleen wanneer hij er zelf een slaatje uit kan slaan. Hij corrumpeert bovendien ambtenaren om zijn activiteiten op de woningmarkt te kunnen uitbreiden en bespeelt smokkelroutes. Zijn enige oprechte loyaliteit betreft een stel transgenders die hem liefdevol verzorgd hebben toen hij slachtoffer was van straatagressie.

 

Slachtoffers herkennen andere slachtoffers. De eunuchen, zoals de Indiërs, met een verbloemende term, mensen in een fout lichaam noemen, zijn outcasts die vaak in de prostitutie terecht komen en een dubbel leven leiden: één in mannenkleren en één in vrouwenkleren. Met een verkeerd lijf word je geen gelukkig mens.
 

Straatleven in India

Wat maakt nu, buiten de couleur locale, van dit boek een Indiase misdaadroman? Dat zit niet in de structuur of de donkere kanten van de mens. Die laatste zijn universeel en wat de techniek van het romanschrijven betreft, is Anita Nair door haar studie (en misschien ook haar opvoeding in het algemeen) zéér vertrouwd geraakt met de Westerse literaire traditie. Maar waar de Indiase maatschappij te voorschijn komt, vertelt zij een verhaal dat anders is. Sommige karakters doen aan Hindoeïstische godenverering en geloven dat de kracht van zo'n godheid op hen kan worden overgedragen. Iemand zoekt zelfs de verantwoording van zijn daden in de aanwezigheid van een godin.

Ook dichter bij de aardse wereld vind je opvallend gedrag. De politiecultuur - en in het verlengde daarvan de houding van andere gezagsdragers - choqueert. Adjunct-commissaris Vidyaprasad stelt zonder blikken of blozen dat aan vermoord schorum geen recherchetijd besteed hoeft te worden. En ondercommissaris Naresh geeft Gowda 'de raad' om de zaak te laten rusten en niet 'in de bagger te roeren'. In de communicatie tussen collega's of chefs en ondergeschikten is de bij ons bekende zakelijke toon ver te zoeken. Er wordt schaamteloos op de man gespeeld. Veilig ben je blijkbaar alleen als je te maken hebt met iemand die je van vroeger kent - een studiemaatje, bijvoorbeeld - of van dezelfde kaste bent (Gowda en Santosh). Ook het intimideren van verdachten gaat erg ver. Niet dat onze politiemensen lievertjes zijn, maar toch... Die geplogenheid levert wel de meest genietbare scène van het boek op. Anita Nair koppelt op een vindingrijke manier de ramdam aan het politiebureau en de ondervragingstechnieken. Bijzonder is bovendien dat onze ethische rechercheur Gowda het vuile klusje aanstuurt. Dat heet 'een gelaagd personage opvoeren'!   


Dansende godin Shiva

Toch is er ook plaats voor knipoogjes. Bij gebrek aan namen noemt een verdachte de agenten waar hij op een onzachte manier mee te maken heeft, 'jeuk-in-het-oor' en 'India-op-de-wang' (de vorm van een moedervlek). En kenners van Baantjer zullen gniffelen om de Indiase versie van 'd'eruit De Cock'. Is de wereld echt zo klein??

Op een geringe teleurstelling na - het wel erg naïeve gedrag van Santosh, die slimme speurder, aan het eind - is De wreedheid van het hart een verfrissende roman met kleurrijke, niet-éénduidige personages, een scherp, soms ironisch, oog voor scheve toestanden, beeldende details, en een tegen de stroom inroeiende inspecteur. Het is goed om het idee dat gezichten geen dossiernummers mogen worden, ook vanuit India bevestigd te zien!
 

Quotering: ****

Uitgegeven bij Signatuur - 2013

De boeken van Anita Nair

Lees hier het interview met Anita Nair