De Afrikaanse trek naar het oosten !
'Maar als ik kijk naar de evolutie die China de afgelopen decennia doormaakte,
denk ik: 'Waarom zouden wij dat niet kunnen?' "
De wereld verandert in hoog tempo. Dat weten we.
Maar weten we ook hoe en waar dat gebeurt? Om dat te vatten heb je geesten
nodig die met veel geduld voor mensen en liefde voor tijd inzoomen op grotere
maar vooral kleinere golfstromen. En dat is precies wat Lieve Joris in Op de vleugels van de draak doet.
Op deze tocht verlaat de reisschrijfster haar
vertrouwde continent… maar alleen om aan het eind van haar zoektocht terug te
keren naar een bankje voor een winkel in de cité
van Brazzaville. Het is de shop van
Cheikhna, een importeur van Chinese goederen die ze vele maanden eerder in
Guangzhou ontmoette. Voor die cirkel zich kan sluiten moet Lieve Joris op dat
onbekende Chinese terrrein houvasten vinden, vanzelfsprekendheden waarop ze in
Afrika blind kon vertrouwen. Als je grenzen wil verleggen, moet je een sprong
in het diepe wagen.
 |
| De containerhaven van Guangzhou © AlfvanBeem |
Sinds een aantal jaar kijken Afrikaanse handelaars
veel vaker naar China dan naar Europa. Sommigen praten al Chinees, anderen
communiceren met de rekenmachine. ‘De ogen van onze ouders waren dicht, de onze
zijn open,’ zegt Cheikhna tijdens een van de gesprekken in de buurt van Chocolate City, de Afrikaanse wijk in de
havenstad Guangzhou. 20.000 Afrikanen leven er permanent, zo’n 200.000 reizen
op en neer. Er wordt gehandeld in mobieltjes, pc’s, kleding, prullaria… De
mores van de partners zijn niet de meest fijnzinnige. Er wordt bedrogen, gescholden,
theater opgevoerd in de vorm van krokodillentranen en klaaglitanieën. Bovendien
dwarsbomen douanepersoneel en politici, die alleen de taal van de
steekpenningen begrijpen, aan beide kanten van de oceaan het handelsverkeer.
Net zoals de, al dan niet-Chinees sprekende,
importeurs zich voetje voor voetje een weg moeten banen in de nieuwe
omgangsvormen en andere culturele geplogenheden, zo zie je de reisjournaliste
geduldig deur na deur openen. Naast Afrikanen leert ze ook Chinezen kennen,
niet alleen businessmensen maar ook studenten en academici. Wanneer ze Shudi,
een openhartige, eigenzinnige en gekwetste man met Afrika-ervaring, ontmoet en
zich samen met hem toerist in Beijing kan voelen, schrijft ze: ‘In Shudi’s
nabijheid is deze stad anders – vertrouwder, intiemer.’ Vanaf dan begint ze te
wortelen in de samenleving. Even later krijgt ze van Shudi haar Chinese naam:
Liwu.
Toch geldt het zoeken naar andere horizonten en
handelsfaciliteiten voor twee richtingen. Ook Chinese vrijbuiters trekken naar
Afrika, wroeten om te overleven en botsen met het locale reilen en zeilen. Lieve
Joris bezoekt hen in Zuid-Afrika en ziet hen aan het werk ‘thuis’ in Kinshasa
en Brazzaville.
 |
| In de Zuid-Afrikaanse havenstad Durban strijken ook Chinezen neer. © Layover Guide |
‘De Chinezen hebben nooit iemand gekoloniseerd en
zijn dus niemand iets verschuldigd,’ lees je ergens. Er zijn geen uitkeringen
of woonsubsidies, zelfs geen luizenbaantjes want die nemen de Chinezen voor hun
eigen rekening. Net die krabbenmand maakt van Op de vleugels van de draak een verhaal over de toenemende
zelfredzaamheid van Afrika. Zich kunnen spiegelen aan een land dat zich in een
recent verleden ontworsteld heeft aan een plattelandseconomie, kan alleen maar
inspirerend werken.
Daarnaast is het ook een boek over 21ste
eeuwse nomaden. Thuis bij de zakenman Guo Dong is het niet duidelijk wat
Afrikaans is en wat Chinees. Ook professor Li Baoping en Shudi zijn rusteloze
zielen die gekleurde wortels hebben. Het kan niet anders of Lieve Joris heeft
bij hen de ankerpunten gevonden die haar in staat stelden om het onbekende in
de ogen te kijken. Haar werkmethode is nog steeds dezelfde: ‘treinconversaties’
voeren. Net zoals reizigers, die in een treincoupé met elkaar in gesprek raken,
hun ziel openen omdat ze de ander toch nooit meer zullen terugzien, zijn de
passanten die een reisschrijfster op haar pad vindt, geneigd tot confidenties. En
daar mogen journaliste én lezer, mits een respectvolle omgang, dankbaar gebruik
van maken!
Quotering: *****
Uitgegeven bij Atlas Contact - 2014
Geen opmerkingen:
Een reactie posten