Waar de insecten en de vlinders sterven !
'De Palestijnen huilden, maar tranen drogen altijd
of ze veranderen in iets anders.'
Dat honderdduizenden Palestijnen aan het eind van de
jaren ’40 van huis en haard verjaagd werden door joodse kolonisten die,
geruggesteund door Groot-Brittannië en de VN, hun gang konden gaan, is de
aanzet geweest voor een conflict dat al bijna zeventig jaar duurt. Heel wat
vluchtelingen kwamen terecht in Gaza waar ze, ver weg van hun boomgaarden en
akkers, een moeizaam bestaan leidden. Anderen begonnen aan een zoektocht naar
meer welvaart die hen naar de oliestaten of de andere kant van de oceanen
bracht. Over het verlies van dierbaren, het verlangen naar de plek waar je
wortels zijn en het afbrokkelende zelfbeeld van onderdrukten, schrijft Susan
Abulhawa, een Palestijnse die in de VS woont.
In Het blauw
tussen hemel en zee voert ze vier generaties ontheemden op waarin de
pesterijen van de Israëlische soldaten, de bombardementen van het leger en de
arrogantie van de kolonisten weerspiegeld worden. Verkrachting, plundering en
vernedering zijn hun deel. Maar dankzij een sterk sociaal netwerk en cultureel
bewustzijn slagen ze erin om, zelfs in de meest barre omstandigheden, het hoofd
rechtop te houden. ‘Alleen zijn op de wereld, zonder familie, clan, grond of
land, betekent dat je bent overgeleverd aan de genade van anderen’, zo klinkt
het. Omdat de vrouwen waken over de hart van hun geliefden en de identiteit van
hun volk, zijn zij de rode draad in dit boek.
 |
| © Andrea Carancini |
De sterkste scènes uit deze roman zijn die waarin de
personages midden in de gebeurtenissen staan: de vissers die door verveelde
recruten getergd worden, de ontering van Mariam, de bommenregen boven Gaza, de
moeders die in de gevangenis hun zonen opzoeken… Op die inktzwarte momenten
‘stromen de melancholieke requiems van de Koran uit elke speaker, elke minaret,
elke ziel’.
Andere passages zijn dan weer banaal. Op die
bladzijden spint de schrijfster van weinig wol garen. In plaats van de actie te
zoeken in de geest van haar karakters, geeft ze zich daar over aan te breed
uitgesponnen beschrijvingen die bovendien niet uitblinken in originaliteit. Ook
als ze zich van personages wil ontdoen wanneer het plot dat vraagt, gebeurt dat
soms op een weinig overtuigende, bijna soap-achtige, manier. En wat de
stijlbeelden betreft, verlaagt ze haar schrijfkunst geregeld tot het niveau van
tienerpoëzie. Het kledingstuk dat ‘aan de waslijn door de zon gekust wordt’,
kan echt niet door de beugel. ’Het lied dat zijn hart deed dansen’ of ‘stukken
binnen in haar’ die ‘op de grond vielen zoals de kralen van een halssnoer’,
zijn pure clichés. Als het originele manuscript in de handen van een
Nederlandse redacteur was gelegd, zou de rode pen door deze stroperigheid zijn
gehaald… Je merkt trouwens vaker dat de Amerikaanse geplogenheden over-the-top-beelden en wijdlopendheid
tolereren.
 |
| Israëlisch bombardement op Gaza-stad © Youghalonline |
Het
blauw tussen hemel en zee is een zinnelijk verhaal
over een steeds kleiner en armer wordende Palestijnse wereld die haar
innerlijke rijkdom probeert te behouden. Met dat gegeven gaat de auteur
zorgvuldig om. Ze nuanceert haar kritiek op de agressor wanneer ze schrijft:
‘Er zijn ook Israëlische soldaten die zich schamen voor het werk dat ze doen’.
En ze kijkt streng naar de bevriende Arabische naties van wie de vluchtelingen
‘zowel medelijden als uitbuiting te verduren hadden.’ Maar boven alles gaat de aandacht
van Susan Abulhawa uit naar de dappere bewoners van deze openluchtgevangenis die
dankzij haar werk hun waardigheid terugkrijgen!
Quotering: ***½
Uitgegeven bij De Geus – 2015
Geen opmerkingen:
Een reactie posten