Alice Hoffman - De duivenhoudsters

 Een onafwendbaar lot

 

'In de woestijn had ik geleerd

dat je niet kunt overleven zonder te vernietigen.'

Dat aan de Pax Romana scherpe kantjes waren is bekend. Aan het begin van onze jaartelling heersten de Romeinen over grote gebieden rond de Middellandse-Zee en wie zich liet onderwerpen had recht op vrede. Wie dat niet deed kreeg met ongekende wreedheid te maken: strafexpedities en het kruisigen van opstandigen waren de wraakrecepten. Omdat het volk van Judea niet bereid was te buigen, werd Jeruzalem belegerd, uitgehongerd en platgebrand. Daarbij verdween ook het symbool en de trots van de joden: de tempel op de gelijknamige berg. De zogenaamde beschaafden uit Rome zagen er trouwens geen graten in om een synagoge als varkensstal te gebruiken.

Wie overleefde trok de woestijn in voor een barre tocht vol ontberingen. Sommigen konden terecht in een oase of een fort, velen werden opgenomen in de burcht van Masada. En in die schijnbaar oninneembare vesting, hoog op een plateau bij de Dode Zee, speelt de roman De duivenhoudsters zich af.

Op dit rotsplateau zie je nog de sporen van de burcht van Masada

In en rond het voormalige paleis van Herodes wonen honderden vluchtelingen, de meesten in weinig comfortabele omstandigheden. De vrouwelijke personages, die de spil van dit verhaal vormen, huizen in de buurt van de duivenhokken. Alle voedselbronnen zijn immers welkom, ook de duiveneieren en de beestjes zelf. Hun uitwerpselen dienen dan weer voor de bemesting van de boomgaarden.

De mannen in hun leven zijn een verbitterde vader, een dodelijk gekwetste schoonzoon, jongens die veel te vroeg krijger moeten worden... en een slaaf uit het Hoge Noorden die buitgemaakt is op de Romeinen en erin slaagt om de vrouwen te intrigeren.
'Distels zijn wat hij van de wereld verwacht', zegt de illusieloze Rivka over haar zoon in wiens lange haar zich distels en doornen hebben vastgeklit. Deze zucht staat symbool voor het lot van het citadel-volk. 

In De duivenhoudsters word je overladen met de gewoonten, de kennis en de levenshouding van de oude joden. Geloof en bijgeloof gaan hand in hand. Beide hebben eigen rituelen. Naast de gebedssjaals en de feestdagen zijn er ook talismannen, bezweringen en magische dranken. Zowel aan de Almachtige als aan de demonen wordt autoriteit toegekend. Ook de verbondenheid met de natuur kenmerkt het dagelijkse doen en laten. Zo wordt de lichtgroene as van de slang over het haar van krijgers gestrooid. Het poeder moet het kwaad afwenden en de vijand bijten. Om dezelfde reden worden zakjes zout en peterselie in hun kleding genaaid. De vrouwen, op hun beurt, houden de boze geesten bij zich vandaan door armen en benen in de smeren met granaatappelolie. 

Joodse gebedssjaal
© Zachi Evenor

Maar op geen enkel ogenblik geef je de bewoners van Masada enige hoop op overleven. Tegen de overmacht van het Romeinse leger kunnen geen dolken, speren of pijlen standhouden. Daar kan ook geen gebed of magie tegenop. En evenmin de aanwezigheid van de duivenfamilie, hoeveel vredessymbolen je er ook aan toeschrijft. Dat neemt niet weg dat De duivenhoudsters een eerbetoon is aan de kracht en vindingrijkheid van getergde mannen en vrouwen.

Hoewel weetjes mee de rijkdom van een boek uitmaken, is in deze roman de verhouding met andere elementen, zoals de spanningsboog van het verhaal en de innerlijke ontwikkeling van personages in conflictsituaties, volledig zoek. De vertelling is té wijdlopend en lijdt onder zwerige reflecties. Ze had meer mogen hebben van een epos dan van een beschrijving. Ook het abrupte, te vroege uitrangeren van de Viking-slaaf is een gemiste kans. Een karakter met zoveel potentieel gooi je niet overboord. Aan de mooie, lyrische pen van Alice Hoffman kun je niet vragen om een heel boek te dragen!


Quotering: ***½

Uitgegeven bij Orlando - 2012

De boeken van Alice Hoffman