Een scheprad vol dukaten
'God schiep de wereld maar de Hollanders schiepen Nederland.'
Al sinds de middeleeuwen exporteren Hollanders hun expertise in verband met water: het draineren van moerassen, de bemaling van meren, het bouwen van dijken en sluizen, land winnen op de zee... het staat allemaal op hun visitekaartje. Zelfs grootmacht Amerika ging na de ramp in New Orleans bij hen te rade. Maar wat doe je als die kennisvoorsprong, onder druk van een globaliserende wereld, verloren dreigt te gaan?
In De watermeesters heeft Daniëlle Hermans deze bedrijfskundige vraag als invalshoek gebruikt. En omdat een onderhoudend verhaal meer nodig heeft dan managementzorgen, is ze op zoek gegaan naar morele uitglijders die aan macht verknochte mensen maken. Bij het ingenieursbureau dat zich met waterinfrastructuur bezighoudt, worden er hoog-technologische plannen gesmeed die het daglicht niet mogen zien. Maar geheimen zijn net zo lang veilig tot iemands geweten begint te knagen...
Hoewel je met dit soort ingrediënten al een aardig plot kunt bouwen, weet je dat deze auteur haar lezers een - in de positieve zin - complexe vertelling wil voorschotelen. Haar interesse voor geschiedenis en bijbehorende research-ijver leveren een tweede verhaallijn op die naar een groep watermeesters in het begin van de 17de eeuw voert. De technieken verschillen, de projecten zijn kleinschaliger, de honger naar macht en prestige is dezelfde. Hemelbestormers zijn van alle tijden. De verleiding om over ethische grenzen te stappen, is dat ook.
Daniëlle Hermans is iemand die ramen openzet, niet alleen naar het verleden, ook naar de mondialiserende wereld van nu. En altijd is er wel een stellingname. In De watermeesters wijst ze ons op een alarmerende uitspraak van activiste Naomi Klein over de shockdoctrine. Dat is een ultra-kapitalistische manier van handelen die toeslaat bij een grote ontwrichting (oorlog, overstroming...) en misbruik maakt van mensen die op dat moment niet weerbaar zijn, enkel bezig zijn met overleven. Een voorbeeld hiervan is het door de tsunami geteisterde Sri Lanka. Daar werden strandhotels opgetrokken op plaatsen waar kort voordien nog huizen stonden. Waartoe gewetenloze aanhangers van deze doctrine in staat zijn, tonen de watermanagers in dit boek. Heftig? Ja, maar, zoals al vaker gezegd, overtreft de werkelijkheid meestal de fictie.
 |
| De Viaanse molen kan in geval van nood nu nog gebruikt worden voor drooglegging © Sierag |
Originaliteit is een criterium waar je niet omheen kunt als je creatief werk bedenkt of beoordeelt. Als je het over De watermeesters hebt, zou je, los van de maatschappelijke achtergrond, een aantal vragen kunnen verzinnen. Hoe groot is de uitdaging om het zoveelste rechercheteam fris neer te zetten? Hoe moeilijk is het om een vlinders-in-de-buik-ontmoeting er uniek te laten uitzien? Hoe lastig is het om een gesprek met een forensisch arts verrassend te laten klinken? Dat is allemaal lang niet vanzelfsprekend en toch scoort deze schrijfster hoog op deze meetlat! Voeg daar nog de springerige, vaak priemende dialogen en een geheid zittende structuur aan toe, en je hebt een auteur van wie je nog veel wil lezen.
En over dialogen gesproken... Op welke manier laat je burgers uit de 17de eeuw geloofwaardig en toch begrijpelijk voor de lezer van nu, met elkaar praten? Door te kiezen voor een gedragen taal met een formeel karakter en af en toe een archaïsch woord of het aanroepen van de Heer erbij te halen, ruimt Daniëlle Hermans dit schrijf-technische obstakel vakkundig op.
‘Rob stond naar haar te kijken als een contente walrus,
die net een ton vis naar binnen had gewerkt.’
Deze Utrechtse misdaadvrouw creëert strijdende karakters en dat doet ze prima. Maar kwetsbaarheid en ontroering horen ook bij het mens-zijn. Door die te tonen wordt een individu mooier en komt een personage dichterbij. Vaart in een verhaal is prettig maar zo nu en dan stilstaan en wat zielsverdieping zoeken, is ook een reden waarom je leest.
De scène waarin de met overgewicht worstelende rechercheur Rob een ochtendcroissantje (of drie) komt eten bij zijn schrandere pupil Nicole en even zijn harnas openzet, is zo'n moment.
En daar mogen er best een paar meer van zijn. Gedoseerde gevoeligheid hoeft de daad- en overredingskracht van een politieman niet in de weg te staan.
Lagen in verhalen zijn interessant, lagen in mensen, zeker ook!
Quotering: ****½
Uitgegeven bij Bruna - 2011
De boeken van Daniëlle Hermans
Geen opmerkingen:
Een reactie posten