Mohammed Benzakour - Yemma

 De uitverkorene

 

 

'Als moeder geen kinderen had gehad,

was ze in dit gebouw beslist gestorven van eenzaamheid.'

Tussen de nietig-bleke vrouw in de rolstoel en de jonge meid die op het Marokkaanse platteland een twee meter lange gifslang met blote handen te lijf ging, zit de tragiek van het leven. Hoe hard de confrontatie met de vergankelijkheid van zijn moeder is, vertelt Mohammed Benzakour in het hartbrekende Yemma. Zo'n veertig jaar geleden volgde Zouliga haar man naar Nederland waar ze vijf kinderen groot bracht. Op haar oude dag is de bedrijvige, vrolijk taterende Berberse getransformeerd in een zorgafhankelijk mens. De arm die de adder doodsloeg, hangt levenloos naast haar lichaam. En haar stem vindt geen woorden meer. 'Ze klonk als een kuikentje dat in een kussen werd gedrukt en langzaam stikte,' schrijft de zoon. Alleen het bidden heeft ze niet verleerd, zij het in stilte en zonder de richting van Mekka te vinden. Zo oogt de schade van het herseninfarct dat haar getroffen heeft.


Het Rif-gebied in noordelijk Marokko

Mohammed is haar verpleger, haar trooster, haar belangenbehartiger, haar fysiotherapeut, haar buddy geworden. In de zorginstelling komt het personeel niet alleen handen tekort maar ook empathie. De fysio heeft geen tijd, de logopediste kan niet overweg met een analfabeet Marokkaans brein, een zuster dumpt yemma in een rokerig hoekje van de lawaaierige kantine... Mantelzorger Mohammed moet alle zeilen bijzetten. Hij smeert haar droge wangen in met Dove crème, spoelt haar gebit, schrobt de dooie huid van haar voeten, leert haar opnieuw tot tien tellen en geeft haar elektrische massages in de hoop haar zenuwen tot leven te brengen. Naast haar gevecht is er ook zijn gevecht. Dag in dag uit levert hij strijd tegen onbegrip en onkunde, worstelt hij met de aanvaarding van het onomkeerbare, met de teloorgang van de moederrol en de huisencyclopedie die Zouliga zo bijzonder maakte. Soms wil hij een knotwilg of een vis zijn, of gaat hij stiekem een tukje doen in de rouwkamer.

De opdracht van een auteur is het zichtbaar maken van werelden. Met dezelfde zorgzame strengheid die hij tegenover zijn moeder hanteert, wijst Mohammed Benzakour je de weg naar binnen- en buitenwerelden, zuidelijke en noordelijke, aardse en hogere. Yemma is groter dan het verhaal van een zieke en een klokkenluider. Met zijn vader voert hij touwtrekkende conversaties over geloven in een almachtige god en zijn antwoorden op onze levensvragen. Hierbij kun je makkelijk de Koran vervangen door de Bijbel en de Profeet door Christus. Deze vertelling speelt met grenzen en identiteiten. 

Het Berberalfabet
© Mikael Parkvall

In dit portret van een mens en een samenleving laat de auteur uiteenlopende kanten van zichzelf zien: de columnist die niet bang is van een controverse, de zoon die zijn moeder op handen draagt, de dichter en pianist die rust vinden in de vormgeving van onze condition humaine, de man die bewijst dat pamperen en multitasken geen typisch vrouwelijke eigenschappen zijn en de Pietje Bel die leven blaast in het auteursgilde. 

Yemma is ontroerend zonder larmoyant te zijn, dwars zonder negatief te zijn, poëtisch zonder de rauwheid van het bestaan uit het oog te verliezen. Het is geschreven vanuit een urgentie die eigen is aan bezielde kunstenaars. Die drive is niet alleen de motor van de schrijver maar ook die van de lezer!


Quotering: ****½

Uitgegeven bij De Geus - 2013

De boeken van Mohammed Benzakour