Het Theater van de Einde der Dagen
'Alleen vrije mensen kunnen elkaar zeer dankbaar zijn.’
‘Denk je dat God voor jou een plekje in de hemel heeft?’ vraagt de menselijke rechter in Jeugdzonde aan één van zijn gedagvaardigden.
De plaats waar het vonnis geveld wordt is een soort privé-bioscoop waar de verdachten een erg pijnlijke confrontatie met hun levenswandel aangaan. Het is een hallucinante plek vol duistere bijbelse symboliek zoals de vuurspuwende ruiter en het beest met zeven koppen en tien hoorns waarop de hoer van Babylon reed. Deze dreigende taferelen horen thuis in het profetische laatste deel van Nieuwe Testament: de Openbaring van apostel Johannes. Voor wie van het rechte pad afwijkt, is er geen mededogen. Dat vindt ook de aardse rechter.
![]() |
| © Roel Wijnants |
In Jeugdzonde ga je op zoek naar de persoon die het recht in eigen hand neemt en wordt het langzaam duidelijk waarom hij ontspoord is. Hij is opgegroeid in één van de religieus-conservatieve dorpen op de Veluwe en doet wanhopige pogingen om zich te bevrijden van zijn ketenen, 'mentale framewerken die er vanaf de geboorte werden ingeramd door gehersenspoelde ouders'! Die strijd leverde hem al vroeg de repressieve afwijzing van zijn omgeving op.
'In ons gezin wordt nu eenmaal alles met geweld opgelost.'
Wellicht daarom voelt hij zich verwant met een andere verstotene: Baruch de Spinoza, de 17de eeuwse filosoof van de rede die niet geloofde in een wonderen-verrichtende-almachtige god, een stellingname die de joodse gemeenschap waartoe hij behoorde zo choqueerde dat Spinoza sociaal én religieus verbannen werd.
![]() |
| Monument voor Baruch de Spinoza in Den Haag © Roel Wijnants |
Voor de aandachtige lezer houdt de verwantschap tussen de zachtmoedige en tolerante denker, enerzijds, en de autoritaire, straffende hoofdfiguur, anderzijds, veel eerder op dan deze laatste wil inzien. Hij lijkt te vergeten dat hij eigenlijk het gedrag van zijn zus en haar pesterige vriendinnen kopieert. Deze meiden hielden in hun tienerjaren een boek bij waarin ze de zonden van alle medescholieren en docenten opschreven. Ontdaan van alle realiteitszin wentelt hij zich in pseudoniemen die stuk voor stuk anagrammen van Baruch de Spinoza zijn. Terwijl hij zich bevrijd waant, loodst zijn destructief gedrag hem recht de afgrond in.
"Of weet U niet dat wie zich met een hoer verenigt,
samen met haar lichaam één lichaam wordt?
Want de Schrift zegt: ‘Zij zullen één lichaam zijn’."
Deze gedachte brengt de niet-beëdigde rechter
gruwelijk-plastisch in de praktijk.
Deze gedachte brengt de niet-beëdigde rechter
gruwelijk-plastisch in de praktijk.
Net als in de twee vorige delen rond historica Lineke Tesinga, stuurt deze Delftse archivaris, geholpen door haar vriendin Laura, het plot aan. Zoals bij elke rechtgeaarde onderzoeker is nieuwsgierigheid haar tweede natuur... maar ook meteen haar achilleshiel. Dat de auteur haar net op tijd de hand boven het hoofd houdt, is een meevaller voor de lezersfans. Maar voor ze mee kan naar een volgend avontuur, moet ze zich nog een weg banen door de wereld van verboden boeken, dubieuze schoolvriendinnen, stichtingen met te veel geld, anonieme kaartjes en een vriendje dat misschien haar liefde niet waard is.
Met Jeugdzonde heeft Almar Otten een breed opgezet verhaal in een geoliede structuur gegoten en de spanningsboog nog iets strakker aangetrokken dan we van hem gewoon zijn. Dit boek is het resultaat van begenadigde schrijfuren waarin een héél actieve verbeelding vervlochten werd met ideeën die we moeten koesteren of wantrouwen. Het gedachtegoed is uitgediept zonder uitleggerig te zijn. En het is op elke bladzijde genieten van het vloeiende, gevarieerde proza met levensechte dialogen!
'Geluk schuilt niet in het najagen van dromen, maar in de overgave waarmee je je dagelijkse leven leeft', zo meent onze verdwaalde opperrechter. Maar waarom zou je beide niet kunnen combineren? De droom van een auteurschap levert samen met gestage creatieve arbeid beslist meer op dan, bijvoorbeeld, de zwartekousenmoraal!
'Geluk schuilt niet in het najagen van dromen, maar in de overgave waarmee je je dagelijkse leven leeft', zo meent onze verdwaalde opperrechter. Maar waarom zou je beide niet kunnen combineren? De droom van een auteurschap levert samen met gestage creatieve arbeid beslist meer op dan, bijvoorbeeld, de zwartekousenmoraal!
Quotering: ****½
Uitgegeven bij Luitingh Sijthoff - 2013
De boeken van Almar Otten
Lees hier het interview dat Almar Otten aan De scriptor gaf naar aanleiding van het winnen van de Diamanten Kogel



Geen opmerkingen:
Een reactie posten